Αγώνες επιχειρηματολογίας

ΑΓΩΝΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΝΤΙΛΟΓΙΑΣ)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

 

·           Οι δημοσιογράφοι δεν πρέπει να εκφράζουν την προσωπική τους γνώμη σε ενημερωτικές εκπομπές.

·           Οι νέοι άνθρωποι είναι καλύτερο, στις παρούσες συνθήκες της χώρας μας να αναζητήσουν την τύχη τους στο εξωτερικό.

·           Μαθαίνεις περισσότερα από τη ζωή, παρά από τις σπουδές.

·           Υπάρχουν πολιτισμοί ανώτεροι και κατώτεροι.

·           Η τέχνη δεν επιτρέπεται να προσβάλει τα σύμβολα.

·           Η έκφραση γνώμης στο διαδίκτυο πρέπει να γίνεται επωνύμως.

·           Μαθαίνουμε καλύτερα από τους υπολογιστές παρά από τους δασκάλους.

·           Στις σημερινές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας, είναι προτιμότερο οι νέοι να αναζητούν την τύχη τους στο εξωτερικό.

·           Κάθε μορφή βίας πρέπει να καταδικάζεται.

·           Οι κυβερνήσεις πρέπει να λογοκρίνουν το διαδίκτυο.

·           Με την πρόοδο της τεχνολογίας οι δάσκαλοι δεν θα χρειάζονται καθόλου στο μέλλον.

·           Οι γονείς δεν πρέπει να παίρνουν διαζύγιο όταν έχουν παιδία.

·           Η ανέχεια δικαιολογεί τη βία.

·           Ορισμένα επαγγέλματα δεν είναι κατάλληλα για τις γυναίκες.

·           Ο ελεύθερος χρόνος είναι το πιο σημαντικό στοιχείο στη ζωή ενός νέου.

·           Στη δημοκρατία οι πολίτες πρέπει να εφαρμόζουν τους νόμους ακόμη και όταν διαφωνούν.

Αξιολόγηση επιχειρήματος

Όταν έχουμε τυπικούς συλλογισμούς που απαρτίζονται από δύο προκείμενες προτάσεις και ένα συμπέρασμα, τότε μπορούμε να ελέγξουμε την εγκυρότητά τους με βάση τον παρακάτω «κανόνα», ο οποίος στηρίζεται σε τρεις όρους: στο «Μέσο όρο» (Μ), που είναι το κοινό σημείο των δύο προκείμενων προτάσεων, στο «Υποκείμενο» (Υ) και στο «Κατηγόρημα» (Κ):

1^η προκείμενη:  Μ+Κ

2^η προκείμενη:  Υ+Μ

Συμπέρασμα:    Υ+Κ

Κανόνες εγκυρότητας κατηγορικών συλλογισμών

1)   Ο Μέσος Όρος (Μ) δεν πρέπει να υπάρχει στο Συμπέρασμα.

     Η δομή του συλλογισμού πρέπει να είναι: 

          1^η προκείμενη:  Μ+Κ

 2^η προκείμενη:  Υ+Μ

 Συμπέρασμα:    Υ+Κ

               Π.χ.   «Όλα τα ζωντανά πλάσματα είναι θνητά. : 1^η προκείμενη

            Ο άνθρωπος είναι ζωντανό πλάσμα.           : 2^η προκείμενη

                        Άρα, ο άνθρωπος είναι θνητός.»              : Συμπέρασμα

Όταν ο Μ υπάρχει στο Συμπέρασμα, είναι άκυρος (παραλογισμός).

               Π.χ.   «Τα γλυκά αρέσουν.                 : Υ+Μ

            Ό,τι αρέσει είναι καλό.            : Μ+Κ

            Άρα, ό,τι αρέσει είναι γλυκό.»  : Μ+Υ            

2)        Ο συλλογισμός πρέπει να έχει τρεις όρους (Υ+Μ+Κ).Όταν υπάρχει και τέταρτος όρος («όρων τετράς») είναι άκυρος.

       Συνήθης περίπτωση είναι παραλογισμός-σόφισμα που παρουσιάζεται με τη μορφή ενός Μέσου Όρου (Μ) με δύο σημασίες, μιας κυριολεκτικής  (Μ1) και μιας μεταφορικής (Μ2), οπότε οι όροι είναι τέσσερις.

               Π.χ.  «Μία από τις αριθμητικές πράξεις είναι η διαίρεση.      :Υ+Μ1

                        Η διαίρεση καταστρέφει τους λαούς.                            :Μ2+Κ  

                        Άρα,  μία από τις αριθμητικές πράξεις

                        καταστρέφει τους λαούς.»                                            : Υ+Κ

3)        Ο (Μ) πρέπει σε μια τουλάχιστον από τις προκείμενες να είναι γενικός.

          Π.χ.  «Όλα τα ζωντανά πλάσματα είναι θνητά. : 1^η προκείμενη γενική

Ο άνθρωπος είναι ζωντανό πλάσμα.        : 2^η προκείμενη

            Άρα, ο άνθρωπος είναι θνητός.»                       : Συμπέρασμα

Όταν οι προκείμενες είναι μερικές δε συνάγεται λογικό συμπέρασμα, οπότε είναι άκυρος (παραλογισμός).

Π.χ.    «Μερικά φυτά είναι δέντρα.

             Οι θάμνοι είναι φυτά.

             Άρα, οι θάμνοι είναι δέντρα.»                        

4)        Οι όροι Υποκείμενο και Κατηγόρημα δεν πρέπει να είναι ευρύτεροι στο Συμπέρασμα.

          Π.χ.  «Όλα τα ζωντανά πλάσματα είναι θνητά. : 1^η προκείμενη

Ο άνθρωπος είναι ζωντανό πλάσμα.         : 2^η προκείμενη

            Άρα, ο άνθρωπος είναι θνητός.»                        : Συμπέρασμα

       Αν είναι ευρύτεροι ο συλλογισμός είναι άκυρος (παραλογισμός).

               Π.χ.  «Μερικοί μεσογειακοί είναι Έλληνες.

       Όλοι οι Έλληνες είναι Ευρωπαίοι.

       Άρα, όλοι οι Ευρωπαίοι είναι μεσογειακοί.»   

5)        Όταν οι προκείμενες είναι καταφατικές και το Συμπέρασμα είναι απαραίτητα καταφατικό.

Αν το Συμπέρασμα είναι αποφατικό-αρνητικό τότε δεν έχει καμιά λογική βάση.

      

6)        Το Συμπέρασμα είναι αποφατικό-αρνητικό στην περίπτωση που οι προκείμενες διαφέρουν κατά το ποιόν (η μια είναι καταφατική και η άλλη αποφατική).

Π.χ.   «Κανένα έμβιο δεν είναι ανόργανο.     : αποφατική

            Μερικά όντα είναι έμβια.                     : καταφατική

            Άρα, μερικά όντα δεν είναι ανόργανα.»  : αποφατικό

7)        Από αποφατικές προκείμενες δε συνάγεται κανένα Συμπέρασμα. Αν συναχθεί τότε ο συλλογισμός είναι πάντα άκυρος.

Π.χ.   «Κανένα έμβιο δεν είναι ανόργανο.      : αποφατική

            Μερικά όντα δεν είναι έμβια.               : αποφατική

            Άρα, μερικά όντα δεν είναι ανόργανα.»  : αποφατικό

8)        Το Συμπέρασμα είναι μερικό στην περίπτωση που οι προκείμενες διαφέρουν κατά το ποσό (η μία είναι γενική και η άλλη μερική).

Π.χ.   «Κανένα έμβιο δεν είναι ανόργανο.     : γενική

            Μερικά όντα είναι έμβια.                     : μερική

            Άρα, μερικά όντα δεν είναι ανόργανα.»  : μερικό

Να εντοπίσετε το είδος των ακόλουθων συλλογισμών και να τους αξιολογήσετε ως προς την ορθότητα τους.

α) Οι διανοούμενοι και οι μαχητές του δρόμου συχνά αγωνίζονται για τον ίδιο σκοπό, την κατάργηση των κοινωνικών ανισοτήτων και το μετασχηματισμό των κοινωνικών δο­μών. Ο μαχητής του δρόμου χρησιμοποιεί την πέτρα και τη γροθιά του, ενώ ο πνευμα­τικός άνθρωπος τη γραφίδα και τη νόηση του. Ο μαχητής του δρόμου καταφεύγει στην αμφισβήτηση του κοινωνικού κατεστημένου μέσα από την πυρά των συμβόλων του, ενώ ο διανοούμενος αμφισβητεί τη σαθρή καθεστηκυία τάξη μέσα από τους πύρινους λόγους του και τα γεμάτα με ρομαντικό πάθος κείμενα του. Ο μαχητής του δρόμου παραθέτει τον προσωπικό σωματικό αγώνα του ως παράδειγμα ενεργού κινητοποίη­σης για τους συμπατριώτες του, ενώ ο διανοούμενος καταθέτει την πνευματική παρα­γωγή του ως μέσο για την αφύπνιση της κοινωνικής συνείδησης των συμπατριωτών του και τη συμπόρευσή τους σε έναν ευγενή αγώνα.

β) Η αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος να φέρει τους μαθητές σε γόνιμη και ου­σιαστική επαφή με την ελληνική γλώσσα έχει οδηγήσει τη νεολαία μας στη χρήση ενός «ημιτελούς και καταχρηστικού» τρόπου ομιλίας που βρίθει αυθαίρετων γλωσσικών ευ­ρημάτων και κακόηχων νεολογισμών.

γ) Οι κάτοικοι μερικών ακριτικών περιοχών της χώρας είναι επιφυλακτικοί έναντι των μεταναστών που καταφεύγουν στις περιοχές τους αναζητώντας εργασία, αφού οι αλλοδαποί μετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα είναι άτομα αμφίβολης ηθικής υπόστασης.

δ)  Η εξαφάνιση 150 ζωικών ειδών σε ετήσια βάση, η αποψίλωση 70 εκταρίων τροπικών δασών ανά δευτερόλεπτο και η ρύπανση των θαλασσών, των λιμνών και των ποταμών καταδεικνύουν την τεράστια  έκταση του οικολογικού προβλήματος στη σύγχρονη εποχή.

ε) Η Ρωσία, όπως και όλοι οι εταίροι της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ένα τεχνολογικά αναπτυγμένο κράτος και, άρα, αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού της για την καλύτερη δυνατή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των κατοίκων της.

στ) Είναι τραγουδιστής με σπάνιο φωνητικό και χορευτικό ταλέντο. Το είδος της μουσικής με το οποίο ασχολείται, απαιτεί φωνητικές ικανότητες και καλή σκηνική παρουσία. Άρα, αυτός ο τραγουδιστής θα γνωρίσει επιτυχία στο συγκεκριμένο είδος μουσικής.

ζ) Ο Χάινριχ Μπελ κέρδισε το βραβείο νόμπελ στη λογοτεχνία το 1972. Άρα πρέπει να είναι αξιόλογος συγγραφέας.

η) Ο γατόπαρδος είναι το πιο γρήγορο ζώο πάνω στον πλανήτη. Αυτός ο αθλητής τρέχει σαν το γατόπαρδο. Άρα αυτός ο αθλητής θα κερδίσει το χρυσό μετάλλιο στους αγώνες.

α) Πρόκειται για τέλειο επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται με κυριολεκτική ανα­λογία. Το συμπέρασμα του συλλογισμού κρίνεται αποδεκτό, εφόσον οι ομοιότητες ανάμε­σα στις δύο συγκρινόμενες έννοιες (διανοούμενος – μαχητής του δρόμου) είναι εύστοχες και επαρκείς σε αριθμό.

β) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται βάσει αιτίου και απο­τελέσματος. Το συμπέρασμα του συλλογισμού κρίνεται μη ορθό, καθώς το αίτιο είναι αναγκαίο ,αλλά δεν είναι επαρκές (η αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος να φέρει τους μαθητές σε εποικοδομητική επαφή με την ελληνική γλώσσα δεν είναι η μοναδική αιτία για τη χρή­ση ενός ημιτελούς και καταχρηστικού τρόπου ομιλίας από τη νεολαία). Επιπλέον, παρατηρείται και υπεραπλούστευση αιτίου.

γ) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται με αίτιο (οι αλ­λοδαποί μετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα είναι άτομα αμφίβολης ηθικής υπό­στασης) και αποτέλεσμα (Οι κάτοικοι μερικών ακριτικών περιοχών της χώρας είναι επιφυλακτικοί έναντι των μεταναστών που καταφεύγουν στις περιοχές τους αναζητώντας εργασία). Το αίτιο δεν είναι αναγκαίο (δεν αποδεικνύεται η γενίκευση που αφορά στους μετανάστες) ,ακόμη κι αν θεωρηθεί επαρκές. Επομένως, οδηγεί σε ένα αβέβαιο συμπέρασμα.

δ) Πρόκειται για τέλειο επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται βάσει γενίκευσης. Το συμπέρασμα του συλλογισμού κρίνεται ως αποδεκτό, γιατί το παρατιθέμενο δείγμα είναι αντιπροσωπευτικό του συνόλου (τα στοιχεία της γενίκευσης « Η εξαφάνιση 150 ζωικών ειδών σε ετήσια βάση, η αποψίλωση 70 εκταρίων τροπικών δασών ανά δευτερόλεπτο και η ρύπανση των θαλασσών» κρίνονται επαρκή και οδηγούν σε βέβαιο συμπέρασμα).

ε) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται με κυριολεκτική αναλογία (Ρωσία- Εταίροι Ε.Ε). Ωστόσο , το συμπέρασμα που προκύπτει από την αναλογία εξωθείται πέρα από το επιτρεπόμενο (λογικό) όριο (η Ρωσία δεν απο­τελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

στ) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό, καθώς μερικότερες αιτίες προβάλλονται ως οι μοναδικές, χωρίς ωστόσο να έχουμε υπεραπλούστευση της αιτίας.

Εποχή των δικτύων

Ελευθερία του λόγου (και της ανοησίας) 

Δεν συμμετέχω σε ηλεκτρονικά δίκτυα, αλλά κάπου-κάπου διάφοροι φίλοι μού στέλνουν συνδέσμους που μου προκαλούν απορίες. Είναι πράγματι αυτό το γενικό ήθος; Δηλητηριώδη κουτσομπολιά, αμετροέπεια, φθόνος, κακόβουλα σχόλια; Ή αυτό είναι το ήθος ενός μικρού πληθυσμιακού δείγματος που έχει χρόνο για χάσιμο; Ποιο είναι το προφίλ των ανθρώπων που περνούν τη μέρα τους στο facebook ή στο twitter; Τι τους οδηγεί σε τέτοια υπερέκθεση, σε τέτοια ακράτεια λόγων; Μήπως η ανεργία ενισχύει τέτοια φαινόμενα;

Από την άλλη, σκέφτομαι: αν ήμουν άνεργη, θα ξεκινούσα πρωί-πρωί να βρω δουλειά, θα χτυπούσα πόρτες, θα έκανα προσφορές, θα αναζητούσα μεροκάματα – δεν θα περνούσα την ώρα μου μπροστά στον υπολογιστή, σχολιάζοντας ή βρίζοντας τους άλλους. Με λίγα λόγια, θα προσπαθούσα να λύσω το πρόβλημά μου και να γεμίσω αποδοτικά τον χρόνο μου, τον πολύτιμο χρόνο της ζωής μου. Αλλωστε ο βίος παραείναι βραχύς, είτε είσαι νέος είτε δεν είσαι νέος. Και δεν δέχομαι να περάσω τη σύντομη ζωή μου γράφοντας ανοησίες από δω κι από κει. Γράφοντας ανοησίες ανώνυμα, ανεύθυνα και χωριάτικα. Αναρωτιέμαι λοιπόν τι επιλογή ζωής έχουν κάνει τόσοι και τόσοι άνθρωποι. Αυτοί που πληκτρολογούν μόλις ξυπνήσουν τις πρώτες απλοϊκές και ανόητες σκέψεις τους και ύστερα συνεχίζουν να τηρούν δημοσίως το προσωπικό τους ημερολόγιο και να διατυπώνουν σε αυτό διεστραμμένες απόψεις για άτομα που δεν γνωρίζουν.

Η ελευθερία του λόγου δεν μπορεί να έχει όρια. Ο καθένας πρέπει να έχει το δικαίωμα να λέει ό,τι θέλει. Ο,τι λέμε για τους άλλους παρέχει όμως πληροφορίες για τον ίδιο μας τον εαυτό. Μέχρι εδώ κανένα σοβαρό πρόβλημα: ο κόσμος φλυαρεί και πνίγεται στην ανοησία· όποιος επιθυμεί στέκεται μακριά απ’ όλα τούτα. Ωστόσο βλέπω ένα πρόβλημα παράγωγο: οι εφημερίδες έχουν αρχίσει να μοιάζουν με ιστολόγια. Παλιότερα μπορούσαμε να διακρίνουμε μεταξύ έγκυρου εντύπου και λαϊκής φυλλάδας· σήμερα, φοβάμαι, όλα έχουν γίνει πολτός. Σε υποτιθέμενες σοβαρές εφημερίδες περιλαμβάνονται κείμενα χαμηλού γούστου, ξεκατινιάσματα, ξεμαλλιάσματα, φωτογραφίες τύπου παπαράτσι, κρυάδες, υπερβολές, χτυπήματα κάτω από τη μέση, βρόμικα υπονοούμενα, ψέματα. Ο Τύπος μιμείται το διαδίκτυο, τους ανώνυμους άεργους, τους κακιασμένους losers αυτής της χώρας. Φαίνεται σαν να μην υπάρχει πια το φίλτρο του αρχισυντάκτη, του ανθρώπου που κάποτε-κάποτε πρέπει να δηλώνει βαρυσήμαντα «αυτό το πετάω» και να ρίχνει το χειρόγραφο στα σκουπίδια.

Πλείστα από τα ηλεκτρονικά χειρόγραφα θα έπρεπε να βρίσκονται στους κάδους ανακύκλωσης και στην ανυπαρξία. Ομως, τούτη την εποχή όλοι εκλαμβάνουν τον εαυτό τους ως δημόσιο ομιλητή, δημοσιογράφο, σχολιαστή. Βεβαίως παρεξήγηση: μια λίστα με ψώνια είναι κάτι που μπορεί να γραφτεί σχεδόν από οποιονδήποτε· ένα άρθρο δεν είναι κάτι ανάλογο. Ακόμη και η δημοσιογραφία –ένα επάγγελμα που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα «τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω»– χρειάζεται παιδεία, αίσθηση δεοντολογίας, θάρρος, αντοχή, υπομονή, ανεκτικότητα, διακριτικότητα. Ωστόσο όλα αυτά λείπουν από πολλούς γραφιάδες, τόσο των εφημερίδων και των περιοδικών, όσο και του διαδικτύου.

Χρονογράφημα της Σώτης Τριανταφύλλου

Αυτά τα ... social media

Από το live στο like

Χρόνια πριν, όταν πηγαίναμε στη συναυλία των ξένων καλλιτεχνών που αγαπούσαμε, η φωτογραφική μηχανή κρυμμένη συνήθως σε μια γυναικεία τσάντα για να κρατήσει για πάντα την ανάμνηση της βραδιάς, ήταν η πιο αθώα ενοχή μας. Την αποκαλύπταμε πάντα διακριτικά, τη χρησιμοποιούσαμε με κάποια συστολή. Αποφεύγαμε το φλας και χωρίς να ενοχλεί τις περισσότερες φορές τον διπλανό μας, πάγωνε τον χρόνο. Δυο τρεις κλεφτές στιγμές σε κάποια πλάνα που άξιζαν τον κόπο σε μια εποχή που μπορούσαμε ακόμη να έχουμε τη χαρά της ακρόασης και της αφοσίωσης σε κάθε τι που κάναμε, τη στιγμή που το κάναμε. Γιατί τώρα, στην εποχή του «ήμουν κι εγώ εκεί», δεν αρκεί να το ζήσεις. Πρέπει και να το δηλώσεις κιόλας.

Στη συναυλία της Πάτι Σμιθ στο Ηρώδειο ένιωσα περισσότερο από ποτέ άλλοτε πόσο ενοχλητική μπορεί να γίνει η εγωπάθεια μερικών θεατών. Εκείνων (δυστυχώς δεν ήταν λίγοι) που ήθελαν να δηλώσουν ότι ζουν μια συγκινητική βραδιά πριν ακόμη τη ζήσουν. Επιδόθηκαν σε ένα απίστευτοπαιχνίδι προσωπικής επίδειξης στο facebook και στο twitter για κάθε τραγούδι της ποιήτριας του ροκ πριν το ολοκληρώσει καλά καλά. Το σχόλιο της: «Μπορεί να μην κερδίζουμε πάντα τις μάχες, αλλά πρέπει να συνεχίζουμε τον αγώνα», ταξίδεψε διαδικτυακά πριν συνειδητοποιήσουμε τον γλυκό τους λόγο.

Ηταν φανερό, δεν απολάμβαναν. Αλλωστε δεν έβλεπαν. Ακουγαν και μετέδιδαν στους «φίλους» οι οποίοι τους φιλοδωρούσαν με τα πολυπόθητα like. Και τι χαρά, τι ξέσπασμα στο τέλος κάθε τραγουδιού. Πρώτοι αυτοί, πριν απ’ οποιονδήποτε άλλον, σχεδόν λαίμαργα, πριν χωνέψουν ήχο και εικόνα. Ηταν μπροστά, δίπλα, στις άλλες σειρές εκεί όπου ξεπηδά αυτό το έντονο φως, το οποίο ενοχλεί σε συναυλίες και παραστάσεις όλο και περισσότερο, σαν απλωμένο κακό.

Οι αναπτήρες στα υψωμένα χέρια έδωσαν πια τη θέση τους στα πολυμήχανα κινητά όπως είδαμε και στη Λάνα ντελ Ρέι στο Rockwave. Δεν έφτανε που πέρασε σαν αστραπή (τόσο σύντομη ήταν η συναυλία), είχες να αντιμετωπίσεις και ένα πέπλο εξελιγμένων gadgets μπροστά σου. Μια κακή συνήθεια που μοιράζονται και αρκετοί θεατές στο θέατρο όπως στον Σαββοπουλικό «Πλούτο» στην Επίδαυρο και σχεδόν σε κάθε παράσταση έργου του Αριστοφάνη λες και το smartpfone επιβάλλεται να συμμετέχει σε κάθε θέαμα χαράς.

Κι αυτός ο αγενής ιδιοκτήτης - θεατής μοιάζει να μη συναισθάνεται, να μην απολαμβάνει, να μη νοιάζεται που δεν συμμετέχει. Πληρώνει εισιτήριο για να γράφει, να φωτογραφίζει και να μεταδίδει σύντομα μηνύματα και μέρος από το θέαμα. Βιώματα και εμπειρίες σε sms, εικόνες που υποκαθιστούν τα συναισθήματα και αποκαλύπτουν ανασφάλειες και μοναξιά. Δεν αρκεί που το βλέπω, πρέπει να το δηλώσω και στους άγνωστους «φίλους» ότι είμαι εδώ. Σαν να εξαρτάται απ’ αυτούς η επιβεβαίωση ότι ζω αυτό που ζω. Live τέλος. Τώρα like.

Tης Γιωτας Συκκα (από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)

Η νέα επικοινωνία

Στείλε μια κάρτα, γράψε ένα γράμμα Σ'ένα γραφείο στο δωμάτιο των κοριτσιών μου υπάρχει ένα κουτί παπουτσιών γεμάτο κάρτες που τους έχω στείλει από τότε που ήταν πολύ μικρές. Περιλαμβάνει κάρτες από πολλά μέρη του κόσμου όπου έχω ταξιδέψει τα τελευταία 10-12 χρόνια. Βλέπετε, το πρώτο πράγμα που κάνω όταν βρεθώ σε μια χώρα είναι να διαλέξω μερικές αντιπροσωπευτικές κάρτες για να τις στείλω στο Παρίσι, έτσι ώστε να μοιραστώ λιγάκι από το ταξίδι μου. Προσπαθώ να βρω τις πιο όμορφες κάρτες ή εκείνες που εκφράζουν καλύτερα ό,τι βλέπω ή βιώνω τη συγκεκριμένη στιγμή. Το επόμενο βήμα είναι να αγοράσω ένα γραμματόσημο της χώρας όπου βρίσκομαι. Επειτα κάθομαι σ’ ένα καφέ ή ένα μπαρ και γράφω τις σκέψεις μου και τα αισθήματά μου. Πίσω στο Παρίσι, οι κόρες μου κι εγώ συχνά διαλέγουμε στην τύχη μια κάρτα και τη διαβάζουμε. Γελάμε με το πόσο παράξενες ακούγονται μερικές τώρα, πόσο παιδιάστικα τα μηνύματα που τους έγραφα όταν ήταν τριών ή τεσσάρων ετών. Οι κάρτες, όμως, μου φέρνουν πίσω πολλές αναμνήσεις, και οι κόρες μου αναπόφευκτα μού ζητούν να τους πω ιστορίες για το ταξίδι που έκανα - κι έτσι μεταφέρομαι πίσω στον χρόνο και με ενθουσιάζει να μιλάω για εκείνες τις στιγμές όπως ενθουσιάζει και τα κορίτσια να ακούνε. Τα γράφω αυτά τώρα γιατί φαίνεται πως το είδος αυτό επικοινωνίας εξαφανίζεται. Στην Παμπλόνα, όπου βρέθηκα τον περασμένο Δεκέμβριο, έψαχνα να βρω κάρτες για να στείλω σε φίλους. Παρατήρησα στα μαγαζιά ότι τα ράφια όπου βρίσκονταν συνήθως οι κάρτες ήταν σχεδόν άδεια. Οταν ρώτησα έναν μαγαζάτορα μου είπε: «Κανένας δεν στέλνει πια κάρτες. Ολοι χρησιμοποιούν το Iντερνετ». Απογοητεύτηκα ακόμα περισσότερο όταν πήγα στο ταχυδρομείο και διαπίστωσα ότι οι επιστολές σφραγίζονταν απλώς και ότι τα γραμματόσημα όπως τα γνωρίζουμε δεν πουλιούνταν πια εκεί. Μου είπαν ότι μπορώ ακόμα να βρω γραμματόσημα στο καπνοπωλείο. Παρ’ όλο που αυτό αποδείχθηκε ότι ισχύει, με απογοήτευσε η φτωχή ποικιλία των γραμματοσήμων. Η Ισπανία, όπως και η Γαλλία, εξέδιδε πάντα θαυμάσια γραμματόσημα που απεικόνιζαν έργα τέχνης ή πρόσωπα διάσημων ανθρώπων. Ετσι, όταν διάλεγα ένα γραμματόσημο έστελνα επίσης μια στιγμή ιστορίας, προσθέτοντας κάτι στην προσεκτικά διαλεγμένη κάρτα. Ολα αυτά φαίνονται πια να ανήκουν στο παρελθόν. Αναρωτιέμαι, όμως, τα παιδιά που λαμβάνουν e-mail θα νιώθουν την ίδια συγκίνηση όταν θα κοιτάζουν αυτά τα μηνύματα μετά από χρόνια; Και θα τα έχουν καν διατηρήσει «σωσμένα»; Μήπως τελικά θα χαθεί η χαρά να κρατάς στα χέρια σου ένα μικρό κομμάτι της οικογενειακής σου ιστορίας; Φοβάμαι πως έτσι θα γίνει. Ακόμα και τα γράμματα που έχω στείλει στις κόρες μου είναι προσεκτικά φυλαγμένα σ’ ένα ξύλινο κουτί. Οταν κοιτάζουμε μαζί αυτές τις κάρτες και τις επιστολές και τα γραμματόσημα, νιώθουμε μια γλυκιά συντροφικότητα. Και ξέρω ότι πολύ καιρό αφότου θα έχω φύγει, τα παιδιά μου θα έχουν αυτές τις «χειροπιαστές» αναμνήσεις και πιθανόν να τις παραδώσουν στα δικά τους παιδιά, λέγοντάς τους ιστορίες για τον παππού και τα ταξίδια του. Το ελπίζω τουλάχιστον. Οι μηχανές αντικαθιστούν τόσο πολλά πράγματα και προβλέπω ότι σε λίγα χρόνια οι άνθρωποι πιθανόν να βλέπουν τις κάρτες και τις επιστολές και τα γραμματόσημα σαν ιστορικά αξιοπερίεργα. Είναι πολύ λυπηρό, γιατί θα χάσουν μια από τις μικρές χαρές της ζωής: τη χαρά να επικοινωνείς με πολύ προσωπικό και υλικό τρόπο με εκείνους που αγαπάς. Τζόζεφ Ντίστλερ / International Herald Tribune *Ο κ. Τζόζεφ Ντίστλερ διδάσκει στην Αμερικανική Σχολή στο Παρίσι και συμμετέχει στο «κυνήγι των ταύρων» στην Παμπλόνα από το 1967.

Η εικόνα του πολιτικού

Και γκαφατζήδες και αψεγάδιαστοι

Το πρόσφατο σαρδάμ του πρωθυπουργού και ο επακόλουθος αυθόρμητος αυτοκολασμός του, που βγήκε κατά λάθος στον αέρα μαζί με το διάγγελμά του, κατέδειξε, όπως και κάθε άλλη γκάφα πολιτικού, ότι αυτή δεν λειτουργεί εν τέλει καταστροφικά για την εικόνα του. Κάθε άλλο... Ακόμη και τα σαρδάμ του Γιώργου Παπανδρέου, εκείνο το «δίνουμε όλοι την Κυριακή το παρών στις κάλτσες» στη Θεσσαλονίκη, το 2009, ή το «μηδέν εις το πηλίκιο», δεν είχαν προκαλέσει μόνο απαξιωτικά σχόλια για την κακή του σχέση με την ελληνική και τη ρητορική, αλλά και αναλύσεις για το ευάλωτο της (συμπαθούς) ανθρώπινης φύσης υπό συνθήκες πίεσης. Πάντως, δεν είναι πρώτη φορά που η τεχνολογία προδίδει τους πολιτικούς. Προ ετών, ο Κώστας Καραμανλής είχε πει –απροφύλακτος– στον κάμεραμαν: «Πόση ώρα θα κάνεις; Μην κάθομαι και περιμένω σαν μ...ας». Με αυτήκοο μάρτυρα την υφήλιο, είχε διαμειφθεί και η γνωστή πλέον στιχομυθία των Σαρκοζί – Ομπάμα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Σαρκοζί: «Είναι μεγάλος ψεύτης. Δεν τον αντέχω, τον έχω βαρεθεί». Ομπάμα: «Εσύ τον έχεις βαρεθεί, όμως εγώ τον υφίσταμαι κάθε μέρα». Στην παγίδα του ανοιχτού μικροφώνου είχε πέσει πέρυσι τον Ιούλιο και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπέι. Σκύβοντας προς την πρόεδρο του Κοσόβου, Ατιφέτα Γιαχγιάγκα, την είχε ρωτήσει: «Πώς είπες ότι είναι το ονοματάκι σου, καλή μου;». «Τους κάνει πιο ανθρώπινους», είναι η θετική αποτίμηση της γκάφας, τους κατεβάζει από τον Ολυμπό τους, τους εξομοιώνει με τους κοινούς θνητούς, τους κάνει έναν από αυτούς, άρα αγαπητούς. Αποκαλύπτει πώς και αυτοί έχουν τις αδυναμίες τους, τα ξεσπάσματά τους. Ομως, σε αντίθεση με τους κοινούς θνητούς, οι ηγέτες διατηρούν την ιδιαίτερη φύση τους. Επιδεικνύουν όλα τα σημεία του καθημερινού ανθρώπου, αλλά ο «θεός» παραμένει μέσα τους, παρά τις πεζές τους όψεις, ίσως ακριβώς λόγω αυτών. Τα σαρδάμ δεν τους εμποδίζουν να ανέβουν και πάλι στην ουράνια διαμονή τους. Ο συνδυασμός πεζότητας και αίγλης, «κοινού» και «σπάνιου», δημιουργεί μιαν αντίφαση, που καταλήγει υπέρ των υψηλών γκαφατζήδων. Οι ξεκαρδιστικές πτυχές ενός ατοπήματος δεν αφαιρούν τον πυρήνα του «ξεχωριστού πλάσματος». Ναι μεν «δρυός πεσούσης» επέρχεται ομαδική ευφροσύνη και ευδαιμονία, διότι και η χαιρεκακία είναι μια από τις μορφές της λύτρωσης, ωστόσο ακόμη και ο αυτοεξευτελισμός καταλήγει αναφαίρετο δικαίωμά τους. Δεν παύουν να είναι τα πρόσωπα που κατέχουν την κυβερνητική εξουσία, την ικανότητα να πείθουν, να διαπραγματεύονται, να καθοδηγούν. Ο πολιτικός είναι διαρκώς στο προσκήνιο, έχει το δεσμείν και το λύειν, και καμία γκάφα δεν αφαιρεί την επιρροή τουλάχιστον πάνω στους οπαδούς του. Έπειτα, η συναισθηματική μέθεξη διά μέσου του πολιτικού θεάματος κρατάει τους πολίτες σε μια απόσταση ασφαλείας από τους ηγέτες τους. Αλλού βρίσκεται το βάθρο κι αλλού η πλατεία. Δική τους δικαιοδοσία η διαχείριση των κοινών υποθέσεων, των ψηφοφόρων ο ρόλος να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, με θαυμασμό ή με οργή, αδιακρίτως. Αυτός ο διαχωρισμός ουρανού και γης διατηρεί εντέλει αλώβητη την ηγετική εικόνα. Η σκόνη και η στάχτη, όχι των σαρδάμ, των έργων είναι που θα σηκωθούν για να αποκλείσουν τις διεξόδους του χρόνου, τις πύλες του ονείρου, να πνίξουν ό,τι φύεται μέσα στη θέρμη της ψευδαίσθησης. Της Τασούλας Καραϊσκάκη (από τη ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

Ο πολιτισμός μας, η γλώσσα μας είναι ό,τι έχουμε

Αυτό το αναπάντεχο ξύπνημα της χώρας μας, σαν από εφιάλτη εν τω μέσω της νυκτός, παραήταν επώδυνο. Η χώρα παρουσίασε πυρετό, σπασμούς, έβγαλε αφρούς από το στόμα που γρήγορα έγιναν επιθανάτιος ρόγχος. Κι όμως, λίγο πριν, η χώρα είχε πέσει για ύπνο χαρούμενη, ξέγνοιαστη, όλο υποσχέσεις και λουλούδια και με ένα ατελείωτο νανούρισμα που ψιθύριζε πως η γιορτή δεν θα τελειώσει ποτέ... Έτσι κάπως βρεθήκαμε όλοι μαζί στη μέση του πουθενά. Ή, όπως λέει κι ο ποιητής, «σε δάσος σκοτεινό».

Λένε πως για έναν καλλιτέχνη όσο χειρότερα γύρω του, τόσο καλύτερα μέσα του. Μπορεί. Λένε επίσης πως αν αύριο κλείσουν όλα τα θέατρα στην Ελλάδα δεν θα αλλάξει τίποτα. Έτσι κι αλλιώς, η οικονομία αποφασίζει πλέον για όλα. Σε αυτό το περίεργο ισοζύγιο μπορεί πολλά να χαθούν ανώδυνα, αλλά ένα είναι σίγουρο: τίποτα δεν θα κερδηθεί. Μες στις ακρότητες, τις φωνές και τους σπασμούς της εποχής, ατμόσφαιρα θα έλεγε κανείς εμφυλίου πολέμου, ο πολιτισμός και, ναι, δεν ντρέπομαι να το πω, ο θεατρικός μας πολιτισμός, είναι αυτός που θα ξανακερδίσει για λογαριασμό μας το χαμένο μας πρόσωπο. Τη μνήμη, όχι τη λαγνεία για το παρελθόν, μια μνήμη για το μέλλον.

Θα ήθελα πολύ το 2013, η γλώσσα μας αλλά και η θεατρική μας πραγματικότητα, συνυφασμένα άλλωστε και τα δύο, να καταφέρουν να αναδείξουν ό,τι δεν πωλείται. Ο,τι δικό μας πραγματικό, ό,τι θα μπορούσαμε να προβάλλουμε στο εξωτερικό χωρίς να ντρεπόμαστε. Γιατί τώρα μας κοιτάνε όλοι. Η θεατρική τέχνη είναι ένα παράθυρο από το οποίο μπορεί να φυσήξει ζωογόνο αεράκι, όχι μόνο παρηγορητικό.

Τα θεατρικά έργα και οι παραστάσεις μας αλλά και η δουλειά των νέων Ελλήνων συγγραφέων πρέπει να καταφέρουν να φτάσουν στους νεότερους.

Κορυφαία στιγμή στις ανάγκες του θεάτρου των χρόνων που έρχονται είναι η θεατρική παιδεία και θα ήθελα αυτή η χρονιά να σημαδέψει μεγάλες αλλαγές ακόμα και αν χρειαστεί κάποιοι από εμάς να δουλέψουμε εθελοντικά γι’ αυτό. Τα βήματα πρέπει να γίνονται σταδιακά και σοφά σε κάθε τομέα της ζωής μας. Ανώτατη θεατρική παιδεία σημαίνει καλύτερο επίπεδο πολιτισμού, λιγότεροι άνεργοι νέοι ηθοποιοί. Το θέατρο είναι μια ανώτατη θεατρική πνευματική δραστηριότητα του ανθρώπου και είναι αδιανόητη η ύπαρξή του σήμερα χωρίς μια σύγχρονη Ανώτατη Σχολή Σκηνοθεσίας Θεάτρου.

Για να μπορέσει το θέατρο να αγγίξει με σύγχρονα αλλά και μεγάλα κλασικά κείμενα τις ψυχές ακόμα και των πιο απομακρυσμένων θεατών, εκεί όπου υπάρχει θλίψη και καφετέρια, όχι μόνο στο κέντρο αλλά παντού, χρειάζονται μορφωμένοι, πρωτοπόροι που θα καθοδηγήσουν ηθοποιούς και κοινό, θα δημιουργήσουν νέα ρεύματα, θα θέσουν καινούργια ερωτήματα.

Τώρα που τα κρατικά χρήματα λιγοστεύουν, έρχεται η στιγμή που πνευματικά ιδρύματα αλλά και θέατρα θα πρέπει ν’ απλώσουν ευλαβικά το χέρι και να μαζέψουν τα προς το ζην. Θα ήθελα το 2013, όσοι κόπτονται για την ελληνικότητά τους αλλά και όσοι σκέφτονται γενναιόδωρα, να δουν πόσο σημαντικό είναι να βοηθήσουν τον πολιτισμό κι έτσι να βρεθούν στην πρώτη γραμμή της χώρας.

Τέλος, δεν βλέπω τον λόγο γιατί πρέπει ν’ αναμασάμε τα λάθη μας και τα ελαττώματά μας ξανά και ξανά και το πώς καταναλώσαμε τα χρήματα όλων των επόμενων γενεών, γιατί αυτό κάναμε, και το πώς και γιατί δεν φροντίσαμε για τη δύσκολη στιγμή. Μια χώρα που ψυχορραγεί δεν τη βάζεις στο ντιβάνι της ψυχανάλυσης. Θα έρθει, και πρέπει να έρθει, η ψύχραιμη ώρα της κρίσης και της αποτίμησης. Τώρα πρέπει να επιβιώσουμε, να υπάρξουμε, να μη χάσουμε το αληθινό μας πρόσωπο. Το θέατρο είναι τόπος μνήμης και ανασύνταξης της ανθρώπινης ψυχής.

Ο πολιτισμός μας, η γλώσσα μας, το θέατρο είναι ό,τι έχουμε.

Είναι ό,τι μας απέμεινε.

Άρθρο του Στάθη Λιβαθηνού (σκηνοθέτης)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου. (100-120 λέξεις)

2. «Λένε επίσης πως αν αύριο κλείσουν όλα τα θέατρα στην Ελλάδα δεν θα αλλάξει τίποτα. Έτσι κι αλλιώς, η οικονομία αποφασίζει πλέον για όλα» : Να σχολιαστεί το περιεχόμενο της παραπάνω άποψης σε μία παράγραφο (100-120 λέξεις)

3. «Τέλος, δεν βλέπω τον λόγο γιατί πρέπει ν’ αναμασάμε τα λάθη μας και τα ελαττώματά μας ξανά και ξανά και το πώς καταναλώσαμε τα χρήματα όλων των επόμενων γενεών»:  Για ποιο λόγο ο συντάκτης έχει τη γνώμη να μην αποδοθούν τώρα  ευθύνες για τα λάθη που έγιναν και οδήγησαν τη χώρα μας σε κρίση; (100-120 λέξεις)

4. αναπάντεχο, συνυφασμένα, κορυφαία, λιγοστεύουν, ελαττώματα: να δοθούν συνώνυμες λέξεις.

5. Η Ελλάδα βιώνει μια κρίση σε πολλούς τομείς της ζωής μας (οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό κλπ). Γράψε ένα άρθρο στο οποίο θα αναφέρεις  τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας νέος της εποχής μας και τις προτάσεις από την πλευρά σου για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών (400-500 λέξεις).