Χρονογράφημα: Σκουπιδότοπος

Δημοσίευση: Δευτέρα, 13 Σεπτεμβρίου 2010

 H συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου πέρασε ένα βράδυ αλλάζοντας κανάλια και κόντεψε να βγει νοκ άουτ
  
Μια μέρα υπερατλαντικού ταξιδιού μού στοίχισε κάμποσες ώρες αποβλάκωσης μπροστά στην τηλεόραση: εξαιτίας της απορρύθμισης του εσωτερικού ρολογιού, το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να αλλάζω κανάλια. Κάτι που δεν κάνω ποτέ, εξ ου και η τρομερή έκπληξη. Αν είχα περίσσευμα ενέργειας, θα αναφερόμουν σε συγκεκριμένα πρόσωπα αποδίδοντάς τους παρανομίες, αντιδεοντολογική συμπεριφορά, χυδαιότητα, καθαρή βλακεία όμως προτιμώ να μην εμπλακώ σε αντιπαραθέσεις με ανόητους. Η τηλεόραση βρίσκεται στα χέρια ανόητων, για να το θέσω ηπίως. Και απορώ πώς τόσοι άνθρωποι ασχολούνται μαζί τους, όχι μόνο μέσω της τηλεόρασης αλλά κι ενός ολόκληρου συστήματος λαϊκών περιοδικών που αναδεικνύουν το εγχώριο πανηγύρι της ματαιοδοξίας. Ενα βράδυ ήταν πάντως αρκετό για να αηδιάσω με τον πολιτισμό μας, με τα αστραφτερά του κουρέλια μ' εκείνο το απεχθές μείγμα χωριατιάς και στρας, σαχλομελοδράματος και σαδισμού, σουσουδισμού και λεβεντομαγκιάς που χαρακτηρίζει τα ριάλιτι σόου και τους διαγωνισμούς ταλέντων.
Να ένα πολιτικό ζήτημα που θα έπρεπε να ενώνει τους Ελληνες: όχι στην τηλεόραση όχι στην κουλτούρα του σκυλάδικου και της πλατινέ ξανθιάς που δεν κατάφερε να τελειώσει το σχολείο όχι στους τηλεπαρουσιαστές με το λεξιλόγιο των 150 λέξεων και των ισάριθμων επιφωνημάτων («ουάου!»)? όχι στους δημοσιογράφους που, αντί να μας ενημερώνουν για το τι συμβαίνει στον κόσμο, ασχολούνται με τους «λαμπρούς» γάμους, τις εγκυμοσύνες και τους χωρισμούς των προαναφερθέντων ανόητων. Να τι είδα μέσα σ' ένα βράδυ κι ενώ βυθιζόμουν σε λήθαργο στην αρχή, σε απελπισία αργότερα: αθλητικολόγο με ένα δόντι (η υπόλοιπη οδοντοστοιχία λείπει) ρεπορτάζ από ξενυχτάδικο της Σαντορίνης με καρσιλαμάδες στις μπάρες (το μήνυμα ήταν ότι, σε πείσμα της οικονομικής καταστροφής, η Ελλάδα ξεφαντώνει)· διαγωνισμό χορού σε σκηνικό τύπου Λας Βέγκας· στιγμιότυπο από γάμο «διάσημων», τους οποίους -εννοείται- δεν τους είχα ακουστά. Επίσης, είδα μια διαφήμιση όπου οι γυναίκες ξεφωνίζουν σαν σεληνιασμένες μπροστά σε μια ντουλάπα γεμάτη παπούτσια, ενώ οι άντρες κάνουν το ίδιο μπροστά σε μπουκάλια μπίρας: τα φύλα κατασκευάζονται με τον παραδοσιακό τρόπο, τίποτα δεν αλλάζει...
Μέσα από την τηλεόραση οι γυναίκες βγαίνουν από ένα και μοναδικό εργοστάσιο: γυναίκες-Μπάρμπι, γυναίκες-τρόπαια, γυναίκες-γλάστρες, γυναίκες-κοσμικές οικοδέσποινες. Και βέβαια, στον αντίποδα, γυναίκες-γριές-χωρικές-τσεμπεροφορούσες· «γραφικές» που χρησιμοποιούνται σαν φολκ στοιχείο σε άλλη κατηγορία τηλεοπτικών διαφημίσεων γυναίκες που δεν έχουν όνομα και τις οποίες οι «ξύπνιοι» (π.χ. που ασχολούνται με τις διακυμάνσεις του Dow Jones) προσφωνούν «γιαγιάδες». Τι κρίμα που τόσοι κοινωνικοί αγώνες φαίνονται να πηγαίνουν χαμένοι. Η ελληνική τηλεόραση, αυτός ο πολιτιστικός σκουπιδότοπος, αποτελεί παράλληλη εξουσία: η νομοθεσία εξοστρακίζεται, οι δημοκρατικοί θεσμοί αδειάζουν από κάθε περιεχόμενο. Νεαρές γυναίκες δέχονται να συμμετέχουν σε εξευτελιστικά παιχνίδια τύπου «Η εκδίκηση της ξανθιάς» δυσλειτουργικές οικογένειες εκθέτουν τα προβλήματά τους σε πίστες έφηβοι, αντί να σπουδάζουν ή να μαθαίνουν ένα επάγγελμα, ονειρεύονται να γίνουν σταρ σε σκυλάδικα. Η τηλεόραση συναρμολογεί την εικόνα μιας χώρας που δεν σέβεται τον εαυτό της. Τι κρίμα που είμαι πολίτης μιας τέτοιας χώρας...
 

Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 13/9

«Ολη μέρα ξάπλα μπρος στην plasma»

Πρόσφατα άκουσα τυχαία έναν άνδρα γύρω στα 35 - 40 να περιγράφει πόσο όμορφα θα περνάει τώρα που απολύθηκε. «Δεν τους έχω ανάγκη», έλεγε σαν να προσπαθούσε να δώσει κουράγιο στον εαυτό του. «Εχω την plasma, 42 ίντσες όλες δικές μου, φαγητό τζάμπα, γιατί να δουλεύω για ένα κομμάτι ψωμί; Ολη μέρα ξάπλα μπρος στην plasma». Δεν ξέρω ποιος θα του εξασφαλίζει τη δωρεάν σίτιση, ίσως οι συνταξιούχοι γονείς, ίσως κάποιο εισόδημα στο χωριό, όμως ο άνθρωπος αυτός, θέλοντας να δώσει κουράγιο στον εαυτό του, περιέγραφε μια ονειρική ζωή αεργίας και αέναης τηλεθέασης.

H μεγάλη έγχρωμη τηλεόραση με επίπεδη οθόνη, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το κινητό τηλέφωνο δεν είναι πια σημάδια πλούτου, αλλά βασικά αγαθά. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της φετινής απογραφής πληθυσμού στο Μεξικό, τα νοικοκυριά που έχουν τηλεόραση (93%) είναι περισσότερα από αυτά που διαθέτουν ψυγείο (82%) ή ντους (65%), «κάτι αρκετά περίεργο για μια ζεστή χώρα με φριχτή τηλεόραση», παρατηρεί σοκαρισμένος ο «Εconomist».

Σε μια έρευνα για την πείνα στον κόσμο, στο τρέχον τεύχος του «Foreign Policy», οι μελετητές ρωτούν ένα πάμπτωχο χωρικό στην Ινδονησία γιατί αγόρασε τηλεόραση τη στιγμή που η οικογένειά του λιμοκτονεί. Εκείνος γελάει και απαντάει: «Μα, η τηλεόραση είναι πιο σημαντική από το φαγητό!». Και όχι μόνον η τηλεόραση, αλλά και το κινητό τηλέφωνο. Μετανάστες που δεν έχουν ούτε στρώμα να πλαγιάσουν χρειάζονται το κινητό για να επικοινωνούν με συγγενείς και συμπατριώτες τους στην Ευρώπη ή στην πατρίδα τους. Η μικρή αυτή συσκευή γίνεται η πυξίδα που τους βοηθάει να μη θαλασσοπνίγονται. Οι ίδιοι οι πρόσφυγες αποτυπώνουν στο βίντεο του κινητού τους τις στιγμές του απόπλου από τις ακτές της Bόρειας Αφρικής των σαπιοκάραβων που θα τους μεταφέρουν στη Λαμπεντούζα (αν σταθούν τυχεροί και δεν τους καταπιεί η φονική Μεσόγειος). Γέλια, χαρές και το καράβι σαλπάρει.

Συχνά η τηλεόραση, ανεξάρτητα από το πόσο άθλιο ή εκλεκτό είναι το πρόγραμμά της, κάνει μια δύσκολη ζωή, μοναχική ή μη, υποφερτή. Η έξοδος από το σπίτι κοστίζει, γι’ αυτό και η άνοδος της ανεργίας συνοδεύεται από αύξηση της τηλεθέασης. Oπως δείχνουν οι μετρήσεις της Nielsen, από τον Οκτώβριο του 2010 έως τα μέσα Μαρτίου του 2011, η μέση ημερήσια τηλεθέαση στην Ελλάδα (5 ώρες και 12 λεπτά) ήταν 10 λεπτά υψηλότερη απ’ ό, τι το αντίστοιχο περυσινό χρονικό διάστημα – αν και πολλοί απομακρύνονται από την τηλεόραση και παρακολουθούν τις ταινίες και τις εκπομπές της αρεσκείας τους στην οθόνη του υπολογιστή τους ή ξοδεύουν ατέλειωτες ώρες περιπλανώμενοι στο Διαδίκτυο.

Σε συνθήκες ύφεσης, είναι πιο εύκολο να στραφεί κανείς στις λεγόμενες «φθηνές πολυτέλειες», παρά να επιδιώξει την κοινωνική δράση ή την πνευματική του καλλιέργεια. Αξενος, απειλητικός γίνεται ο πραγματικός κόσμος: αυτός αλλάζει, εμείς βουλιάζουμε. Είναι κωμικό, ίσως και απάνθρωπο, να ρωτήσουμε έναν άνεργο γιατί ζει μέσω της οθόνης αντί να διαβάζει βιβλία, να ακούει μουσική, να επισκέπτεται μουσεία και γκαλερί ή να αφοσιωθεί στον εθελοντισμό. Οι άνθρωποι θέλουν να ζουν στην εποχή τους, να μαθαίνουν για τον μεγάλο κόσμο (έστω, για κάποιες φέτες του) και όχι απλώς να επιβιώνουν. Και όσο οι αποφάσεις στον μεγάλο κόσμο λαμβάνονται χωρίς εμάς, όσο η εργασία γίνεται όνειρο απατηλό ή προσωρινό, τόσο βυθιζόμαστε σε έναν ιδιωτικό μικρόκοσμο, γινόμαστε αφεντικό του τηλεκοντρόλ ή του πληκτρολογίου, χτίζουμε εικονικές φιλίες και ταυτότητες.

Στο βαθύ παρελθόν ανήκει το τραγούδι «το κορίτσι, το βεσπάκι μου κι εγώ». Τώρα η plasma, οι τέσσερις τοίχοι μου κι εγώ.

Tης Mαριαννας Tζιαντζη

Το «παιδί κατά παραγγελία» έσωσε τη ζωή του αδελφού του!

 

Τα βλαστοκύτταρα από τον Τζέιµι Ουίτακερ θεράπευσαν τον Τσάρλι   

                                                                                                                                                                                                      Η γέννησή του είχε προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση. Ο Τζέιµι Ουίτακερ γεννήθηκε µε επιλεκτική τεχνητή γονιµοποίηση για να παράσχει συµβατά βλαστοκύτταρα που θα µπορούσαν να θεραπεύσουν τη σπάνια γενετική ασθένεια του αδελφού του, του Τσάρλι. Ο Τζέιµι είναι δηλαδή ένα «παιδί κατά παραγγελία» και πολλοί πιστεύουν ότι είναι ανήθικο να επιλέγεται ποιο έµβρυο θα επιζήσει για το χατίρι ενός άλλου παιδιού. Μόνο που έσωσε πράγµατι τον αδελφό του, ο οποίος είναι σήµερα θεραπευµένος από τη συγγενή ερυθροβλαστοπενία, από την οποία έπασχε… Οι γονείς των παιδιών, ο Τζέισον και η Μισέλ, ανακοίνωσαν το Σάββατο πως ο Τσάρλι µπορεί πλέον να ζήσει µια φυσιολογική και υγιή ζωή. Ηλικίας σήµερα 12 ετών, σώθηκε από τα βλαστοκύτταρα που µεταµοσχεύτηκαν στον οργανισµό του από τον οµφάλιο λώρο του αδελφού του, του Τζέιµι, ο οποίος γεννήθηκε µε τεχνητή γονιµοποίηση ειδικά για να προσφέρει έναν συµβατό ιστό. Καθώς η επιλογή γενετικού αποτυπώµατος σε έµβρυο ήταν απαγορευµένη στη Βρετανία, οι Ουίτακερ αναγκάσθηκαν να καταφύγουν στις ΗΠΑ για να υποβληθούν στη διαδικασία. «Μερικοί χρησιµοποιούν τον όρο “µωρό κατά παραγγελία” ή “µωρόγια δωρεά οργάνων” όταν µιλούν για τον Τζέιµι, για να φαίνεται σαννα γεννήθηκε για ανταλλακτικά, όµως αυτό είναι εντελώς λάθος», είπεη 38χρονη µητέρα στους «Σάντεϊ Τάιµς» του Λονδίνου. «Εµένα µου αρέσει ο όρος “αδελφός σωτήρας” επειδή αυτό ακριβώς είναι. Ο Τσάρλι είναι τώρα υγιής, ξέρει πως τον έσωσε ο µικρότεροςαδελφός του και εκείνος το ξέρει επίσης, και αυτό είναι υπέροχο. Είµαι πολύ υπερήφανη και για τους δύο, και δεν θα δίσταζα να ξανακάνω το ίδιο από την αρχή». Ο ΤΣάρλιγεννήθηκε µεσυγγενή ερυθροβλαστοπενία (σύνδροµο Diamond Blackfan), µια πάθηση που εµπόδιζε το σώµα του να δηµιουργήσει ερυθρά αιµοσφαίρια. Χρειαζόταν µεταγγίσεις κάθε δύο εβδοµάδες και περνούσε µέρες στο νοσοκοµείο. Επρεπε επίσης να κάνει καθηµερινά οδυνηρές ενέσεις για να παραµένει υγιές το αίµα του. Οι γιατροί είπαν στους γονείς του πως η µοναδική θεραπεία ήταν µεταµόσχευση βλαστοκυττάρων. Οµως ούτε οι ίδιοι ούτε η κόρη τους, η Εµιλι, ηλικίας σήµερα 9 ετών, ήταν συµβατοί µε τον Τσάρλι· και παρ’ όλο που προσέφυγαν στα δικαστήρια εναντίον της βρετανικής Αρχής Ανθρώπινης Γονιµοποίησης και Εµβρυολογίας, δεν πήραν την άδεια για να κάνουν ένα µωρό «κατά παραγγελία» ώστε να είναι συµβατό (η ενλόγω Αρχή χαλάρωσε την απαγόρευσή της το 2004, έναν χρόνο µετά τη γέννηση του Τζέιµι, όµως το θέµα παραµένει αντικείµενο έντονης συζήτησης περί δεοντολογίας).  ΟΙ ΟΥΙΤΑΚΕΡ πήγαν στις ΗΠΑ, όπου η διαδικασία είναι νόµιµη, υποβλήθηκαν σε τεχνητή γονιµοποίηση και επέλεξαν ένα έµβρυο µε το σωστό γενετικό αποτύπωµα. Ο Τζέιµι, ο οποίος γεννήθηκε το 2003, δεν έπασχε από τη νόσο, παρ’ όλο που είχε µία πιθανότητα στις 50 να πάσχει κι αυτός, και οι γιατροί προχώρησαν στη µεταµόσχευση. Από τότε ο Τσάρλι παρακολουθείται διαρκώς από γιατρούς και η βιοψία που έγινε στον µυελό των οστών του έδειξε πως δεν υπάρχουν πια ίχνη συγγενούς ερυθροβλαστοπενίας. «Ηµασταν ειλικρινείς και µε τα δύο αγόρια µας», είπε η Ουίτακερ στους «Σάντεϊ Τάιµς». «Ο Τζέιµι ξέρει γιατί γεννήθηκε, όµως ξέρει επίσης ότι θα τον αγαπούσαµε εξίσου είτε ήταν αδελφός σωτήρας είτε όχι. Κατά κάποιο τρόπο αντιπροσωπεύει ένα θαύµα και έχει κάνει κάτι σπουδαίο. Τα αγόρια µας θα έχουν για όλη τη ζωή τους έναν ιδιαίτερο δεσµό εξαιτίας αυτού που έκανε». 

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

η πιο γρήγορη οσιοποίηση

Πάπας Ιωάννης Παύλος Β': η πιο γρήγορη οσιοποίηση της Καθολικής Εκκλησίας

Ενώπιον τουλάχιστον 1,5 εκατομμυρίου πιστών, η τελετή οσιοποίησης του πάπα Ιωάννη Παύλου Β', στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, έφερε τον πρώην ποντίφικα ένα βήμα πιο κοντά στην αγιοποίηση, εν μέσω έντονων επικρίσεων για την... ταχύτητα των διαδικασιών και τη βαριά σκιά του σκανδάλου σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Οι επίσημοι εορτασμοί ξεκίνησαν με μια αγρυπνία, ενώ χθες εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν τους δρόμους της ιταλικής πρωτεύουσας και ξέσπασαν σε δάκρυα και επευφημίες όταν ο πάπας Βενέδικτος 16ος, ο οποίος χοροστάτησε στην τελετή, ανακήρυξε τον πολωνικής καταγωγής πάπα Ιωάννη Παύλο Β' όσιο, ανακοινώνοντας ότι η μνήμη του θα τιμάται στις 22 Οκτωβρίου, ημέρα χειροτόνησής του το 1978.

Η οσιοποίηση είναι το πρώτο μεγάλο βήμα στην οδό της αγιοποίησης, που αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες διακρίσεις στην Καθολική Εκκλησία. Ωστόσο, η οσιοποίηση αυτή, η ταχύτερη στη σύγχρονη εποχή, αποτελεί ένα σημαντικό ηθικό δεκανίκι για την Καθολική Εκκλησία σε μια περίοδο που βάλλεται έντονα για την κρίση της σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων. Ταυτόχρονα, λειτουργεί και «προκλητικά» σε ένα βαθμό αφού το σκάνδαλο συνέβη όταν πάπας ήταν ο Ιωάννης Παύλος.

Μεταξύ εκείνων που βρέθηκαν στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου ήταν και η Γαλλίδα καλόγρια Μαρί Σιμόν-Πιερ, που η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αναγνωρίζει ότι θεραπεύτηκε από τη νόσο του Πάρκινσον, χάρη στην «παρέμβαση» του Πολωνού ποντίφικα. Βρέθηκαν όμως και μέλη συνολικά 87 επίσημων αποστολών και ηγέτες 16 κρατών, πρωθυπουργοί και μέλη ευρωπαϊκών βασιλικών οίκων.

Από γιγαντοοθόνες που είχαν στηθεί στο κέντρο της Βαρσοβίας και σε πολλές άλλες πόλεις παρακολούθησαν χιλιάδες Πολωνοί την τελετή οσιοποίησης του πάπα Ιωάννη Παύλου Β', του Πολωνού κατά κόσμον Κάρολ Βοϊτίλα. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, το 95% των ερωτηθέντων Πολωνών θεωρούν ότι η οσιοποίηση του Ιωάννη Παύλου Β' αποτελεί ένα «σημαντικό γεγονός».

Για την αγιοποίηση απαιτείται να αναγνωριστεί και δεύτερο θαύμα. Κανονικά μάλιστα πρέπει να παρέλθουν 50 χρόνια από το θάνατο κάποιου για να αγιοποιηθεί από την Καθολική Εκκλησία, αλλά στην προκειμένη περίπτωση οι διαδικασίες προχωρούν πιο γρήγορα. 

Της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΤΖΑΒΑΡΑ

O δεκάλογος του καλού δημαγωγού

Σίγουρα πάντως μια κρίση τόσο θεμελιακή και πολυδιάστατη, αν αυτή που μας ταλανίζει, προσδίδει στο δημόσιο λόγο μας μια απόχρωση μανιχαϊκής πλειοδοσίας. Η οποία, αν και ιδιάζον χαρακτηριστικό του, σήμερα έχει απογειωθεί. Ζούμε στη χρυσή εποχή της δημαγωγίας. Θα αποπειραθώ λοιπόν, με τη διευκρίνιση ότι το συγκεκριμένο άθλημα διαθέτει και αριστερή και δεξιά εκδοχή, να συνοψίσω τα βασικά χαρακτηριστικά της πρώτης, δηλαδή να συντάξω το δεκάλογο του καλού (αριστερού) δημαγωγού. Ο,τι μας δυσαρεστεί, μας πονάει ή απλώς δεν μας συμφέρει είναι άδικο. Μολονότι κανείς δεν θα τολμούσε να το πει ανοιχτά, το εν λόγω «σχήμα διανοίας» θεωρείται αυτονόητο και λειτουργεί ως ιδρυτικό ιδεολόγημα της εγχώριας δημαγωγίας. Και για να προλάβω ενδεχόμενη ένσταση, παραδέχομαι ότι πολύ συχνά κάτι που μας πονάει είναι όντως άδικο, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι είναι άδικο επειδή μας πονάει. Ο δημαγωγός δεν αρνείται ότι κι εμείς κάναμε λάθη. Πιστεύει όμως ότι τα λάθη μας δεν έχουν συνέπειες αν τα παραδεχθούμε. Αρα εκείνοι που μας αδικούν είναι μόνο οι πλούσιοι, οι ξένοι και γενικά όσοι συστηματικά επιβουλεύονται τον περιούσιο ελληνικό λαό. Ο δημαγωγός μάς διαβεβαιώνει ότι τα δύσκολα θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί αν οι κυβερνώντες ήταν διατεθειμένοι να επιδείξουν το πνεύμα της αντίστασης που -ως γνωστόν- χαρακτηρίζει διαχρονικά τους Ελληνες και το οποίο ο δημαγωγός ενσαρκώνει. Με άλλα λόγια, αν χτυπούσαν τη γροθιά στο τραπέζι, οι έμφοβοι ξένοι θα εξακολουθούσαν να μας δανείζουν αφειδώς και η ζωή στην Ελλάδα θα συνεχιζόταν κανονικά. Από τη στιγμή που ή έννοια της αντίστασης απέκτησε οντολογικές ιδιότητες ως ουσία του Ελληνισμού και της αριστεροσύνης, όποιος μάχεται έχει δίκιο. Ακόμα κι εκείνοι που διορίστηκαν παράνομα από τη Ν.Δ. ή απολαμβάνουν προνόμια που τους παραχώρησε η χούντα. Ο δημαγωγός δεν κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για συγκεκριμένα προβλήματα. Απορρίπτει όμως κάθε μέτρο που πονάει το «λαό», χωρίς να αισθανθεί την παραμικρή υποχρέωση να σκεφτεί ποια θα ήταν η συνέπεια αυτής της αντιστασιακής απραξίας, και παραβλέποντας έτσι το μάλλον σίγουρο ενδεχόμενο την επόμενη φορά να κληθούμε να λάβουμε ακόμα πιο επώδυνα μέτρα (βλέπε Ασφαλιστικό). Ο δημαγωγός ορθά ισχυρίζεται ότι το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο μοντέλο πρέπει να ανατραπεί, αλλά αρνείται να παραδεχθεί ότι μέχρι να συμβεί αυτό ορισμένες αρχές, όπως η δημοσιονομική λιτότητα και η ανταγωνιστικότητα, θα συνεχίζουν να καθορίζουν τι είναι εφικτό και τι ανέφικτο, προδιαγράφοντας τις επιλογές ακόμα και όσων θέλουν να το ανατρέψουν. Σύμφωνα με το δημαγωγό όμως, όποιοι καλούνται να πάρουν αποφάσεις σήμερα υπό την πίεση των περιστάσεων αναγνωρίζοντας αυτή την αναπότρεπτη δυσκολία, είναι σαν να αποδέχονται το σύστημα, το οποίο, ως διά μαγείας, μια μέρα θα καταρρεύσει. Γι' αυτό ο δημαγωγός τούς καταδικάζει εκ του ασφαλούς εφ' όσον ο ίδιος δεν υποχρεούται να πάρει καμιά απόφαση. Επιπλέον, δεν διατρέχει τον κίνδυνο να δυσαρεστήσει τον κόσμο επειδή οι επιλογές του (π.χ. η πρόταση Τσίπρα να δημιουργηθούν 100.000 νέες θέσεις εργασίας στο Δημόσιο) δεν θα εφαμοστούν ποτέ και συνεπώς ουδέποτε θα του ζητηθούν ευθύνες. Δηλαδή για το δημαγωγό όλα είναι απλά και εύκολα. Και το μόνο εμπόδιο στο δρόμο μας, η έλλειψη αγωνιστικότητας την οποία ο ίδιος ενσαρκώνει. Τέλος, ο δημαγωγός καλλιεργεί συστηματικά την εικόνα του μπροστάρη που τα λέει έξω από τα δόντια και δεν φοβάται τίποτα. Στην ουσία όμως το μόνο που κάνει είναι να λέει αυτά που οι πολλοί θέλουν να ακούσουν.

του Γιώργου Γιαννουλόπουλου

Μία μεγάλη επιτυχία του Ομπάμα

Μία μεγάλη επιτυχία του Ομπάμα

Tου Ηλια Μαγκλινη

Ο Ομπάμα εξόντωσε τελικώς τον Οσάμα και η φετινή, «στρογγυλή» επέτειος της 11ης Σεπτεμβρίου θα έχει έναν κάποιο πανηγυρικό χαρακτήρα, εκτός και αν οι επίγονοι του Μπιν Λάντεν καταφέρουν κάποιο εκδικητικό χτύπημα στο μεταξύ (μάλλον απίθανο, καθώς οι Αμερικανοί βρίσκονται σε εγρήγορση ακριβώς γι’ αυτόν το λνόγο).

Η αλήθεια είναι ότι εμείς, όλος ο υπόλοιπος κόσμος δηλαδή, τον είχαμε ξεχάσει τον Μπιν Λάντεν. Για την ακρίβεια, παρά το «χολιγουντιανό», κολοσσιαίο χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου και τις αφίσες με το πρόσωπο του Μπιν Λάντεν ως στόχο, ο τελευταίος ξεχάστηκε γρήγορα. Ο πόλεμος στο Ιράκ τον έθεσε στο περιθώριο για τον απλό κόσμο - όχι όμως για τις αμερικανικές υπηρεσίες. Το πιθανότερο μάλιστα να ήθελαν οι Αμερικανοί το όνομά του να μείνει στην αφάνεια, ώστε να κινούνται πιο διακριτικά. Είναι επίσης πιθανόν, αποστολές όπως την προχθεσινή να δοκίμασαν κάμποσες οι Αμερικανοί και να απέτυχαν την τελευταία στιγμή να χτυπήσουν τον στόχο - σύμβολο.

Ολο αυτόν τον καιρό, όμως, ο απλός κόσμος αναρωτιόταν τι γίνεται και δεν εντοπίζουν οι Αμερικανοί τον Μπιν Λάντεν. Είναι δυνατόν, έλεγαν, ολόκληρη υπερδύναμη, με μυστικές υπηρεσίες, προχωρημένη τεχνολογία και τεράστιο στρατιωτικό μηχανισμό να μην μπορεί να εντοπίσει έναν άνθρωπο; Επειδή όλοι πίστευαν ότι αυτό δεν είναι δυνατόν, οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι απλούστατα οι Αμερικανοί δεν θέλουν να εντοπίσουν τον Μπιν Λάντεν. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, τη «δουλειά του» την είχε κάνει είτε ως πρώην συνεργάτης τους (άλλη θεωρία αυτή) είτε ως απλός εχθρός που σχεδόν οδηγήθηκε από τα αμερικανικά «γεράκια» στο απίστευτο τόλμημα της 11ης Σεπτεμβρίου, για να αλώσουν στη συνέχεια οι Αμερικανοί Αφγανιστάν, Ιράκ και Μέση Ανατολή γενικότερα.

Μπορεί να ισχύουν όλα τα παραπάνω. Φυσικά, είναι αναπόδεικτα και μοιάζουν με τις συνήθεις θεωρίες συνωμοσίας. Να εξηγούμεθα, συνωμοσίες συμβαίνουν και θα συμβαίνουν. Το ζήτημα είναι για τι κλίμακα μιλάμε. Η άποψη, π. χ., που θέλει λέσχες ισχυρών να μαζεύονται κάπου μυστικά και να αποφασίζουν για το ποια θα είναι η μοίρα του κόσμου, ακόμα και σαν εικόνα είναι τουλάχιστον αστεία.

Σε ό, τι αφορά την περίπτωση της εξόντωσης του Μπιν Λάντεν, πάντως, έχουν ήδη προκύψει σενάρια με αφορμή το γεγονός ότι, σε αντίθεση με τον Σαντάμ που συνελήφθη και πέρασε από δίκη, ο Μπιν Λάντεν έφυγε από τη μέση με συνοπτικές διαδικασίες.

Επειδή μερικές φορές η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή, και πολύ πιο πεζή επίσης, θα δοκιμάσουμε μερικές σκέψεις: μπορεί όντως να υπήρξαν αποτυχημένες απόπειρες εκ μέρους των Αμερικανών να τον εντοπίσουν, διότι θα πρέπει να θυμόμαστε (ειδικά εμείς εδώ στην Ελλάδα) ότι όλες αυτές οι επιχειρήσεις πραγματοποιούνται από δημόσιους υπαλλήλους. Οχι δικούς μας (προς Θεού!) αλλά Αμερικανούς. Εχουν και αυτοί δημόσιους υπαλλήλους, έχουν και αυτοί ένα δημόσιο με τα κανάλια του και τις αγκυλώσεις του. Και ειδικά σε ένα τέτοιο ζήτημα, υψίστης εθνικής ασφαλείας, κάθε βήμα δεν μπορεί παρά να γίνεται μέσα από εγκρίσεις και διπλοεγκρίσεις, διαβουλεύσεις, υπογραφές, μια αλυσίδα αποφάσεων που στα πρώτα χρόνια τουλάχιστον είναι πιθανόν να μπλόκαραν κάθε ουσιαστική προσπάθεια εντοπισμού του Σαουδάραβα τρομοκράτη. Και τις μυστικές υπηρεσίες της Αμερικής άνθρωποι τις διαχειρίζονται, όχι ημίθεοι.

Τέλος, είναι προφανές ότι η επιδρομή στο κρησφύγετο του Μπιν Λάντεν έγινε όχι για να συλληφθεί και να περάσει από δίκη αλλά για να εξοντωθεί. Γιατί; Μια κάπως πεζή απάντηση - εικασία στο ερώτημα αυτό είναι η εξής: σε ένα αυστηρά νομικό πλαίσιο, πιθανώς οι Αμερικανοί να μην μπορούσαν να υποστηρίξουν την ενοχή του. Ο Μπιν Λάντεν δεν ήταν Σαντάμ, δεν ήταν αρχηγός κράτους. Συνεπώς, η πιο ασφαλής λύση ήταν η απευθείας εκτέλεσή του και η εξαφάνιση της σορού του για να μη γίνει ο τάφος του τόπος προσκυνήματος.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η εξέλιξη αυτή ήταν ένα μεγάλο κατόρθωμα του προέδρου Ομπάμα, σε μια δύσκολη γι’ αυτόν περίοδο, που μπορεί από μόνο του να του φέρει άλλη μια θητεία στον Λευκό Οίκο.

Το ποδόσφαιρο ως καθρέφτης

Το ποδόσφαιρο ως καθρέφτης

Tου Aγγελου Σταγκου

Είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι, τα απερίγραπτα γεγονότα που σημαδεύουν σε μόνιμη βάση το ποδόσφαιρο κυρίως, αλλά και τον ομαδικό αθλητισμό γενικότερα αντικατοπτρίζουν την κατάσταση της χώρας. Οποιος κάνει τον κόπο να εξετάσει ένα - ένα τα χαρακτηριστικά του ελληνικού ποδοσφαίρου θα διαπιστώσει αβίαστα ότι ταυτίζονται σχεδόν απόλυτα με τα χαρακτηριστικά που διαμορφώνουν την εικόνα της Ελλάδας σήμερα. Είναι υποκριτικό να εκφράζουμε θλίψη ή οργή για όσα συνέβησαν στον τελικό του Κυπέλλου, όταν γνωρίζουμε πολύ καλά ότι έχουμε τέτοια φαινόμενα κάθε Σαββατοκύριακο σε διάφορα γήπεδα και είναι ανόητο να θεωρούμε ότι το ποδόσφαιρο λειτουργεί ανεξάρτητα από την υπόλοιπη καθημερινότητα και την κοινωνία.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού ποδοσφαίρου είναι το μέτριο έως οικτρό θέαμα που προσφέρει ως προϊόν (πρόκειται στην πραγματικότητα για ελληνική πατέντα το άθλημα που παίζεται στα ελληνικά γήπεδα και ονομάζεται ποδόσφαιρο), η ανύπαρκτη παραγωγή Ελλήνων παικτών με αποτέλεσμα να καταφεύγουν οι σύλλογοι στην εισαγωγή, η χαμηλή ποιότητα των παραγόντων του, η κάκιστη οργάνωση και λειτουργία, η τυφλή βία που παίρνει μαζικές διαστάσεις, η αδυναμία του κράτους να επιβάλει τον νόμο και να τιμωρήσει ενόχους, η εκτεταμένη συναλλαγή και διαφθορά, η συνωμοσιολογία που αποτελεί τρόπο σκέψης, ο τυφλός φανατισμός και παραλογισμός, τα μίντια που υποθάλπουν και εκτρέφουν όλες αυτές τις συμπεριφορές. Ισως υπάρχουν και άλλα χαρακτηριστικά που διαφεύγουν της προσοχής, αλλά τα παραπάνω είναι κυρίαρχα.

Αντίστοιχα ακριβώς είναι τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας αυτήν την εποχή. Βουτηγμενη στη μετριότητα, την έχει αποδεχθεί ως φυσιολογική κατάσταση και επιδίωξη στην καθημερινότητα, όπως και σε πάρα πολλούς επαγγελματικούς και επιστημονικούς τομείς, η οικονομία μας δεν παράγει και κυρίως εισάγει, η ποιότητα των πάσης φύσεως ταγών είναι χαμηλή, η κοινωνική οργάνωση και λειτουργία είναι κάκιστη, η ανομία, βία και η εγκληματικότητα κλιμακώνονται, το κράτος δεν μπορεί να επιβάλει το νόμο και την τάξη, επικρατεί ατιμωρησία, η διαφθορά με διάφορες μορφές και σε όλα τα επίπεδα είναι εκτεταμένη, η έλλειψη λογικής και η συνωμοσιολογία αποτελούν στοιχεία της ελληνικής νοοτροπίας, πολλά από τα μίντια διακρίνονται για τον λαϊκισμό τους και δεν αφήνουν τίποτα να ανθήσει. Πρόκειται για διαπιστώσεις με ελάχιστο περιθώριο λάθους που αναμφισβήτητα διαμορφώνουν την κοινωνική πραγματικότητα στη χώρα.

Το ερώτημα λοιπόν που προκύπτει είναι αν το ελληνικό ποδόσφαιρο θα μπορούσε να είναι πολύ διαφορετικό, εφόσον επικρατεί η κατάσταση που προαναφέραμε στην ελληνική κοινωνία. Η απάντηση είναι ότι δύσκολα θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο. Από την άλλη πλευρά, όμως, δεν είναι δυνατόν να έχει πέσει στα βάθη της πλήρους ανυποληψίας και το κράτος μαζί με την κοινωνία να παρακολουθούν δίχως να επεμβαίνουν. Αν μη τι άλλο, τίθενται πια ανοικτά θέματα καταλήστευσης όσων παίζουν «στοίχημα» ή κάτι παρόμοιο, ασφάλειας πολιτών και κράτους, διασυνδέσεων των λεγόμενων «χούλιγκαν» (που δεν είναι λίγοι, παρά τα όσα ισχυρίζονται παράγοντες και δημοσιογράφοι) με εγκληματικές συμμορίες και διάβρωσης του κοινωνικού ιστού. Για όποιον δεν έχει καταλάβει, ούτε οι παράγοντες του ποδοσφαίρου που έθρεψαν και προστάτευσαν τους «χούλιγκαν» μπορούν να τους ελέγξουν πια. Αν ΤΩΡΑ δεν γίνει κάτι δραστικό, πέρα από δηλώσεις και ευχολόγια, θα έλθει η ημέρα που η κοινωνία και το κράτος θα κληθούν να αντιμετωπίσουν εξοπλισμένους ιδιωτικούς στρατούς. Αυτή η ημέρα δεν είναι μακριά.

ΔΟΚΙΜΙΟ

Η επικοινωνιακή ταυτότητα του δοκιμίου

Πομπός: δοκιμιογράφος (επιστήμονας, λογοτέχνης, δημοσιογράφος κ.α.)

Δέκτης :ευρύ κοινό που έχει κάποιο μορφωτικό επίπεδο, αλλά δε διαθέτει εξειδικευμένες γνώσεις και πληροφόρηση για το θέμα.

Είδος λόγου :το δοκίμιο είναι ένα είδος πεζού λόγου, με μέση συνήθως έκταση, που είναι δύσκολο να οριοθετηθεί, γιατί συνδυάζει στοιχεία επιστημονικού και του λογοτεχνικού λόγου και παίρνει ποικίλες μορφές. Μπορούμε να πούμε ότι κινείται στο χώρο ενός συνεχούς που ορίζεται από τη μία πλευρά από τον επιστημονικό λόγο και από την άλλη πλευρά από τη λογοτεχνία. .

Θεματική : το δοκίμιο καλύπτει μια ευρεία θεματική. Μπορεί να αναφέρεται σε ζητήματα φιλοσοφίας, ηθικής, ιστορίας, πολιτικής, λογοτεχνίας, γλώσσας, εκπαίδευσης, καθώς επίσης και σε ζητήματα γενικού ενδιαφέροντος από το χώρο των θετικών επιστημών π.χ. της φυσικής, της ιατρικής, της βιολογίας κτλ.

Σκοπός: το δοκίμιο αποτελεί μια απόπειρα για την προσέγγιση ενός θέματος. Ο δοκιμιογράφος θέτει κάποια ερωτήματα και, επιστρατεύοντας τις γνώσεις, τις σκέψεις και την εμπειρία του, προσπαθεί να δώσει στα ερωτήματα αυτά μια επαρκή, έστω και προσωρινή, απάντηση. Απώτερος στόχος του είναι να εκθέσει τις ιδέες του, να μοιραστεί τον προβληματισμό του με τον αναγνώστη, Επιδιώκει, λοιπόν, με το κείμενό του να πληροφορήσει τον αναγνώστη, να τον προβληματίσει, να τον πείσει, να τον διδάξει δηλαδή με την ευρύτερη έννοια. Ο δοκιμιογράφος, ωστόσο, δεν απευθύνεται μόνο στη νόηση αλλά και στο συναισθηματικό κόσμο του αναγνώστη, επιζητεί να τον συγκινήσει και να τον τέρψει.

ΠΡΩΤΑ-ΠΡΩΤΑ Η ΠΟΙΗΣΗ

. . . ΘΑ ΗΘΕΛΑ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΣ τα κείμενα αυτά, να το εξομολογηθώ αμέσως: δεν είμαι κριτικός ούτε πεζογράφος. Η ψυχολογική ανάλυση δε με τραβάει καθόλου· η παρατηρητικότητα μου λείπει σε μεγάλο βαθμό και κάθε απόπειρα περιγραφής με κάνει να πλήττω θανάσιμα. Ένα θέμα, για να το εξαντλήσω, δεν έχω άλλον τρόπο παρά να το ζήσω γράφοντας. Που σημαίνει ότι βουτώ μέσα του πολύ προτού ξεκαθαρίσω τι θέλω να πω, και αφήνομαι να πλανηθώ εδώ κι εκεί, κατά προτίμηση στις γωνιές τις πιο σκοτεινές, προσπαθώντας να βλέπω ή, αν όχι, τουλάχιστον να ψαύω και ν' αναγνωρίζω.

Όσο μπορώ. Γιατί, δυστυχώς, πολλές φορές τα ρεύματα με παρασύρουν, ξεχνιέμαι μπροστά σε κάτι που μ' αρέσει και, καθώς το τρέξιμο της πένας, με τις δικές του γοητείες, ξυπνά μέσα μου άλλα ένστικτα, βρίσκομαι, τη στιγμή που βγαίνω από το παράξενο αυτό κολύμπημα, πολύ μακριά, κάποτε χωρίς να ΄χω καν αγγίξει εκείνο που ζητούσα. Για να είμαι πιο ακριβής, τότε μόνο ξέρω τι θα έπρεπε να πω· αλλά είναι κιόλας αργά. Δεν μπαίνει κανένας δυο φορές μέσα στην ίδια ροή του ποταμού - για να θυμηθώ κι εγώ με τη σειρά μου τον μεγάλο Εφέσιο.

Βέβαια, υπάρχουν ποιητές προικισμένοι με αξιοθαύμαστο κριτικό ταλέντο. Υπάρχουν και άλλοι, που δε βγαίνουν ποτέ από τα όρια που τους έχει θέσει η Ποίηση. Το δικό μου αμάρτημα - και πείσμα - είναι ότι, χωρίς ν' ανήκω στους πρώτους, αρνήθηκα να συμμορφωθώ με τους δεύτερους πιστεύοντας ότι αυτά που κατά κανόνα είναι απαγορευμένα σ΄ένα νόμιμο δοκιμιογράφο, επειδή αποτελούν τεκμήρια κακού ύφους, σ΄έναν ποιητή που θέλει, οπουδήποτε και αν μετατοπίζεται, να μένει εκείνος που πραγματικά είναι, μπορεί όχι μόνο να του συγχωρεθούν, αλλά ίσως-ίσως και να προσγραφούν στο ενεργητικό του. Κάτι περισσότερο:θα έλεγα ότι είναι χρέος του ποιητή, ακόμη και στον χώρο αυτόν, το γεωδαιτημένο από τα όργανα ακριβείας που διαθέτει η σκέψη, ν' αποτολμά κινήματα της ψυχής αιφνιδιαστικά και ανεξέλεγκτα· να προκαλεί επεμβαίνοντας μες στη σύνταξη, πρωτοδοκίμαστους κλυδωνισμούς · το ύφος του, η γλώσσα του, ν' αποκτούν κάτι από το σκίρτημα του νεανικού οργανισμού, τη φορά του πουλιού προς τα ύψη.

Φυσικά, ένα τέτοιο πράγμα δεν είναι χωρίς κινδύνους. Μπορεί το ιδανικό μου να ήταν ανέκαθεν η διαφάνεια και, στην Ποίηση, να μου έφτανε η καθαρότητα του ψυχισμού, που μπορούσε μια έκφραση να περικλείνει, για να πιστέψω πως την επέτυχα. Όμως η διαφάνεια των νοημάτων ήταν κάτι διαφορετικό· κι ώσπου να βρω κάποιον τρόπο ν' ανταποκριθώ σ' αυτήν γνώρισα περιπλανήσεις κι έφτασα σε υπερβολές που άφησαν βαθιά τα σημάδια τους πάνω στα πρώτα μου κείμενα. Καθώς τα ξαναδιαβάζω σήμερα, μαζί με τη γοητεία, που είναι φυσικό να φέρνει το ξαναζωντάνεμα μιας "ηρωικής εποχής", αισθάνομαι, την ίδια στιγμή, και μιά έντονη απώθηση. Ενθουσιασμοί αδικαιολόγητοι, κάποτε, μπορώ να πω, και αντιπαθητικοί, φράσεις με απίθανο αλλά όχι, δυστυχώς, πάντοτε και αβίαστο μήκος, λυρικές εξάρσεις χωρίς αντίκρυσμα, γλωσσικοί ακροβατισμοί και φραστικά πυροτεχνήματα, γενικά μια περίσσεια λόγου που, κοντά στ' άλλα, δε μ' άφησε ποτέ να μιλήσω με τρόπο ευθύγραμμο γι' αυτά που αποτελέσανε, πιστεύω τα κίνητρα και τη δικαίωση της ζωής μου.

Δεν πειράζει· μήτε τ' απαρνιέμαι αυτά τα κείμενα μήτε δοκιμάζω, στη βασική τους δομή τουλάχιστον, να τα διορθώσω. Αντιπροσωπεύουν στα μάτια μου την εποχή που, για έναν έφηβο, το γράψιμο δεν μπορούσε να ΄ναι παρά μια συνειδητή, αδιάλλαχτη και αδιάκοπη άσκηση ανορθοδοξίας. Και αυτό έχει σημασία. Όταν έπιανα την πένα, θυμάμαι, ήθελα να αισθάνομαι πριν απ' όλα ελεύθερος. Έτσι σα να 'βγαινα στα βουνά και να μπορούσα να τσαγκρουνίζομαι στ' αγριοκλώναρα, να ζουπάω πού και πού κανένα μοσχομπίζελο, να δρασκελάω χαντάκια, να πίνω χουφτιές το καθαρό νερό. ΄Ηθελα, στο βάθος, να τραγουδήσω αλλιώς απ' ό,τι τραγουδάνε οι άλλοι- κι ας ήτανε και φάλτσα. Θέλω να πω ότι το βάρος της γοητείας έπεφτε στην παράβαση· που σιγά-σιγά, με τα χρόνια, είδα ότι ήταν πολύ περισσότερο μια πρόγευση της βαθύτερης αλήθειας, που κουβαλά μέσα της η νεότητα χωρίς να το γνωρίζει, παρά μια σκέτη αυθαιρεσία, ώστε να την κρίνεις με συγκατάβαση και να την προσπεράσεις. Και πως, το κάτω-κάτω, αν με είχε οδηγήσει στ' αμαρτήματα που απαρίθμησα, έφταιγε η απειρία μου η προσωπική και όχι, καθόλου, η ίδια η αρχή, που μ' έβαζε να δυσπιστώ σε καθετί το παραδεγμένο και συστηματικά να το αντιστρατεύομαι.

(Ο. Ελύτης, Ανοιχτά χαρτιά, Ίκαρος 1996, σ.3-5)

Θέματα πανελλαδικών 2000 Γ΄ Λυκείου

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΕΚΦΡΑΣΗ  ΕΚΘΕΣΗ

 ΚΕΙΜΕΝΟ

            Μια σημαντική πρόκληση στο ξεκίνημα του 21^ου αιώνα είναι με ποιον τρόπο θα διαφυλαχθούν τα ιδανικά της ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η απάντηση είναι: κατάλληλη αγωγή και παιδεία. Το ίδιο ισχύει για τα ηθικά διλήμματα που θέτει η ασύλληπτη επιστημονική πρόοδος (κλωνοποίηση, παραγωγή ανθρώπινων εμβρύων, μεταλλαγμένα προϊόντα, οικολογικές καταστροφές κ.ά.). Το κράτος πρόσφερε ως τώρα εκπαίδευση και λιγότερο παιδεία. Η ευρύτερη καλλιέργεια είναι προσωπική κατάκτηση που απαιτεί θυσίες. Η διά βίου εκπαίδευση και κατάρτιση μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το κράτος στο άτομο, το οποίο οφείλει να έρθει σε επαφή με πολλούς τομείς γνώσης σε διάφορες μορφές της. Η μετάβαση από την τοπική στην παγκόσμια κοινωνία προϋποθέτει γλωσσομάθεια, ανοχή στη διαφορετικότητα και στον πολυπολιτισμό, πνεύμα συνεργασίας και συναδέλφωσης στο «παγκόσμιο χωριό», στο οποίο  έχει μεταβληθεί ο πλανήτης μας. Και εδώ στην Ελλάδα έχουν γίνει ορατές οι πολλαπλές όψεις της παγκοσμιοποίησης στην κοινωνιολογική και οικονομική εκδοχή της. Τα όρια των εθνικών κρατών, στην παραδοσιακή μορφή τους, εξαλείφονται, καθώς διακινούνται εκατομμύρια άνθρωποι, αγαθά και ιδέες με απίστευτη ταχύτητα. Η εμμονή όμως στα οικονομικά συμφέροντα και στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, η επιβολή του καταναλωτικού προτύπου της αφθονίας, το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στα φτωχά και στα πλούσια κράτη, η κρίση της δημοκρατικής συμμετοχής και του κράτους πρόνοιας, η κοινωνική περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός και τόσα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δημιουργούν κλίμα ανησυχίας για το μέλλον.

            Η αισιοδοξία για την πορεία του κόσμου κατά την τρίτη χιλιετία μπορεί να προκύψει από τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου και της αποστολής της εκπαίδευσης. Το παλιό μοντέλο που ισχύει ακόμη στην Ελλάδα και το οποίο στηρίζεται σε ποσοτικά κριτήρια (συσσώρευση γνώσεων στο παραδοσιακό γνωσιοκεντρικό σχολείο) πρέπει να αντικατασταθεί από ποιοτικά κριτήρια. Η απλή παροχή γνώσεων δεν ωφελεί πια. Οι μαθητές και οι φοιτητές, όπως και κάθε άνθρωπος, πρέπει να μάθουν να αξιοποιούν τις ευκαιρίες για μάθηση, που τους δίνονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

            Στην έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής της UNESCO για την εκπαίδευση στον 21^ο αιώνα τονίζεται ότι η διά βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες, που αποτελούν διαφορετικά είδη μάθησης: 1. Μαθαίνω πώς να αποκτώ τη γνώση, συνδυάζοντας ικανοποιητικά μια ευρύτατη γενική παιδεία με τη δυνατότητα  εμβάθυνσης   σε   ορισμένα  θέματα.  2. Μαθαίνω να ενεργώ με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γενικότερα τη δυνατότητα να αντιμετωπίζω διάφορες καταστάσεις και να εργάζομαι αρμονικά σε ομάδες. 3. Μαθαίνω να συμβιώνω, κατανοώντας  τους άλλους και έχοντας επίγνωση των κοινωνικών αλληλεξαρτήσεων -συμβάλλοντας στην πραγμα-τοποίηση κοινών δράσεων και στη διευθέτηση των συγκρούσεων-, με σεβασμό στις αξίες του πλουραλισμού, της αμοιβαίας κατανόησης και της ειρήνης. 4. Μαθαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά μου και να μπορώ να ενεργώ με μεγαλύτερη αυτονομία και περισσότερη κρίση και προσωπική υπευθυνότητα. Για τον λόγο αυτόν η εκπαίδευση δεν πρέπει να παραμελεί την ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων, τη μνήμη, τη λογική κρίση, την αίσθηση του ωραίου, τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας, με παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας.

(Κείμενο από τον ημερήσιο τύπο).

Α. Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε εφημερίδα . Να παρουσιάσετε στην τάξη σας το περιεχόμενο του άρθρου αυτού με μια περίληψη 100 – 120 λέξεων.

Μονάδες 25

Β1.Με ποια νοηματική σχέση συνδέονται μεταξύ τους η πρώτη και η δεύτερη παράγραφος του κειμένου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Μονάδες 5

Β2.Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου (δομικά στοιχεία/μέρη, τρόπος/μέθοδος ανάπτυξης).

Μονάδες 5

Β3. “Η μετάβαση από την τοπική στην παγκόσμια κοινωνία απαιτεί...”.                                                  

α) μόνο την εκμάθηση της μητρικής γλώσσας

β) ανεξαρτησία και αυτονομία δράσης

γ) αποδοχή κάθε κοινωνικής και πολιτισμικής ιδιαιτερότητας

δ) καλλιέργεια  τοπικιστικού πνεύματος

Ποια από τις παραπάνω φράσεις (α, β, γ, δ) συμπληρώνει σωστά, σύμφωνα με το κείμενο, το νόημα της πρότασης που σας δίνεται; Να τη γράψετε στο τετράδιό σας και να αιτιολογήσετε με συντομία την επιλογή σας.

Μονάδες 5

Β4.Να αποδώσετε σε 5-6 σειρές το νόημα της παρακάτω φράσης του κειμένου: “Το κράτος πρόσφερε ως τώρα εκπαίδευση και       λιγότερο παιδεία”.

Μονάδες 5

Β5.Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

συμμετοχή, τοπική, ταχύτητα, αφθονία, υπευθυνότητα.

Μονάδες 5

Γ. Τώρα που έφτασε η στιγμή της αποφοίτησής σας από το Λύκειο, αξιοποιώντας τις εμπειρίες της σχολικής σας ζωής, να γράψετε μια επιστολή προς τον Υπουργό Παιδείας, στην οποία να διατυπώνετε τεκμηριωμένα τις απόψεις σας για τις αλλαγές που θα θέλατε να γίνουν στο σχολείο, προκειμένου αυτό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. (500 – 600 λέξεις).

Μονάδες  50

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόμενους)

Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατεύθυνση, εξεταζόμενο μάθημα). Τα θέματα  να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.

Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Καμιάν άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γράψετε.

            Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.

Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

Χρόνος δυνατής αποχώρησης : Μία (1) ώρα μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

Θέματα πανελλαδικών 2001 Γ΄ Λυκείου

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΜΠΤΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ:

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

  Για να απαντήσει κανείς στο ερώτημα, ποιος είναι ο ρόλος των διανοουμένων της εποχής μας, πρέπει να έχει διευκρινίσει τι εννοεί με τον όρο "διανοούμενος".

Συνήθως προϋποθέτουμε ότι ένας διανοούμενος πρέπει να είναι ένας άνθρωπος μορφωμένος. Όμως κάθε μορφωμένος δεν είναι και διανοούμενος. Από τον διανοούμενο δεν περιμένει κανείς απλώς να έχει πλούσιες γνώσεις, να είναι καλλιεργημένος ή να κατέχει μια ειδικότητα. Γιατί ο διανοούμενος είναι, όπως δηλώνει και η λέξη, ένας άνθρωπος, που διανοείται κι αυτό σημαίνει, ότι είναι ένας άνθρωπος, που δεν δέχεται τα πράγματα, όπως του προσφέρονται, αλλά τα περνά μέσ'  από τη δοκιμασία της δικής του διάνοιας ¾ είναι με άλλα λόγια ένα πνεύμα κριτικό όχι μόνο σε ό,τι αφορά τους άλλους αλλά και σ'  ό,τι αφορά τον εαυτό του.

Η κριτική στάση του διανοούμενου τον συνδέει με την διαμαρτυρία. Επειδή ασκώντας κριτική δεν συμβιβάζεται με τα καθιερωμένα, ο διανοούμενος επαναστατεί και διαμαρτύρεται. Το καθιερωμένο σε όλους τους τομείς μοιάζει να είναι ένα σύστημα προσαρμογής δοσμένο από πριν, που λειτουργεί σαν ένας μηχανισμός. Ο διανοούμενος στη δεδομένη περίπτωση αντιπροσωπεύει το πρόσωπο, που αντιστέκεται στον μηχανισμό των θεσμών. Η διαμαρτυρία του είναι μια στάση αρνήσεως, όμως αποτελεί προϋπόθεση για μια θετική αντιμετώπιση, γιατί αίρει την παθητική αδιαφορία, με την οποία οι μάζες δέχονται τα πράγματα.

Η  κριτική  στάση εξ άλλου  προβαίνει  μέσ'  από  μιαν  α π ό σ τ α σ η. Σε μιαν εποχή σαν τη δική μας, που ο άνθρωπος δεν έχει σχεδόν άλλη εκλογή παρά μόνον ανάμεσα στο πνεύμα της συλλογικής συμπεριφοράς ή της απομόνωσης, το να πάρει κανείς απόσταση από τα πράγματα είναι δύσκολο: γιατί απόσταση αφ' ενός σημαίνει διάσταση προς την παθητική προσαρμογή, αφ' ετέρου όμως δεν σημαίνει και ρήξη με την πραγματικότητα.

Ο διανοούμενος έχει την δύναμη να αποσπάται από τα πράγματα ¾ τις πολιτικές θέσεις, τις καλλιτεχνικές τεχνοτροπίες, τα αξιώματα της συμβατικής ηθικής, τους κοινωνικούς θεσμούς και τα λογής συνθήματα, όχι για να μείνει έξω από την πρακτική ζωή αλλά για να αναμετρηθεί μαζί της.

Η θέση του διανοούμενου μοιάζει κατά πολύ μ' εκείνη του Σωκράτη. Ξεχωρίζοντας από τους πολλούς δεν είναι ένας επαΐων*, δεν είναι ο ειδικός μιας τέχνης, αλλά αυτός, που ανοίγεται  προς  το  όλον  κινδυνεύοντας όμως να χαθεί μέσα στην  αοριστία.  Για να μη χαθεί  μέσα  στην  αοριστία ¾ την  ανεύθυνη  θεωρητικολογία ¾ ο  διανοούμενος σήμερα  χρειάζεται   πάνω  απ'  όλα  μιαν   υ π ε ύ θ υ ν η   π ε ρ ι σ υ λ λ ο γ ή. Ο διασκορπισμός της εποχής μας δεν εμφανίζεται μόνο μέσα στην αύξουσα εξειδίκευση, αλλά και μέσα στην καταναλωτική συνείδηση του σημερινού ανθρώπου στη σχέση του με τα αγαθά, που του προσφέρονται στον τομέα της διαβιώσεως ή της ψυχαγωγίας.

Για την περισυλλογή του αυτή, που είναι διπλή, δηλ. αφορά τα γύρω του και τον εαυτό του, ο διανοούμενος της εποχής μας έχει λοιπόν να παλαίψει σκληρά. Η περισυλλογή του  δεν  είναι  μια   ασκητική   φυγή,  είναι  μια   υπεύθυνη περισυλλογή, που κατορθώνει να ξεπεράσει την
επικαιρότητα και να προσδώσει στη στιγμή το βάθος της μνήμης και του σχεδιασμού. Τον διανοούμενον, αν είναι ζωντανός πνευματικός άνθρωπος, δεν τον ενδιαφέρει τόσο το παρελθόν και το μέλλον όσο το παρόν. Το παρόν είναι αυτό, μέσα στο οποίο δοκιμάζεται.

                                     

επαΐων^. αυτός που αισθάνεται, καταλαβαίνει, ξέρει

(Κώστα Π. Μιχαηλίδη, Οικείωση και Αλλοτρίωση, διασκευή)

Α.    Για την προετοιμασία μιας ομαδικής εργασίας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, διάβασες το παραπάνω κείμενο. Να γράψεις μια περίληψη του κειμένου αυτού,  με την οποία θα ενημερώσεις τα άλλα μέλη της ομάδας σου για το περιεχόμενό του (80-100 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1.  Να αναπτύξετε σε 60-80 λέξεις το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: "Ο διασκορπισμός της εποχής μας δεν εμφανίζεται μόνο μέσα στην αύξουσα εξειδίκευση, αλλά και μέσα στην καταναλωτική συνείδηση του σημερινού ανθρώπου στη σχέση του με τα αγαθά, που του προσφέρονται στον τομέα της διαβιώσεως ή της ψυχαγωγίας."

Μονάδες 5

Β2   "Συνήθως προϋποθέτουμε ... ή της ψυχαγωγίας." Για κάθε παράγραφο του αποσπάσματος αυτού να γράψετε έναν πλαγιότιτλο.

Μονάδες 5

Β3.  Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις με τη σημασία που έχουν στο κείμενο: περισυλλογή, συμβιβάζεται, αοριστία, διαμαρτυρία, ενδιαφέρει, διάνοια.

Μονάδες 6

Β4.  ψυχαγωγία, τεχνοτροπίες: Να σχηματίσετε τέσσερις νέες σύνθετες λέξεις χρησιμοποιώντας για καθεμιά από ένα (διαφορετικό κάθε φορά) συνθετικό των παραπάνω λέξεων.

Μονάδες 4

Β5.  όμως, ή, γιατί, αλλά (το πρώτο του κειμένου), με άλλα λόγια: Ποια νοηματική σχέση εκφράζει η χρήση καθεμιάς από τις παραπάνω λέξεις στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου;

Μονάδες 5

Γ.    Σας δίνεται η ευκαιρία, με αφορμή μια πολιτιστική εκδήλωση του σχολείου σας, να συναντήσετε έναν διανοούμενο. Ποιες σκέψεις σας θα του εκθέτατε σχετικά με το πώς πρέπει να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν σήμερα τη νεολαία; (Να καταγράψετε τις σκέψεις σας αυτές σ' ένα δοκίμιο πειθούς 500-600 λέξεων, το οποίο θα του επιδώσετε κατά τη συνάντησή σας.)

Μονάδες 50

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόμενους)

1.        Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατεύθυνση, εξεταζόμενο μάθημα). Τα θέματα  να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.

2.        Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Καμιά άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γράψετε.

        Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3.        Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.

4.        Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

5.        Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

6.        Χρόνος δυνατής αποχώρησης : Μιάμιση (1 1/2) ώρα μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Θέματα πανελλαδικών 2002 Γ΄ Λυκείου

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ:

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ

O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται ως αιώνας των μεγαλύτερων και σημαντικότερων κοινωνικο-οικονομικών αλλαγών. Με τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, ο μέσος "Δυτικός άνθρωπος" ζει στο κατώφλι του 21ου αιώνα μία πολύ διαφορετική καθημερινή ζωή από τον αντίστοιχο άνθρωπο των αρχών του 20ου αιώνα. Ένα σημαντικό ποσοστό ευθύνης γι' αυτές τις δραματικές αλλαγές στην καθημερινή ζωή φέρει και η πρόοδος στις λεγόμενες βιοϊατρικές επιστήμες. Η ανακάλυψη της δομής του DNA, πριν από 45 περίπου χρόνια, και η επακόλουθη "έκρηξη γνώσης" στους τομείς της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής φέρνουν την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μια νέα τάξη πραγμάτων.

            Έχουμε πλέον επιλύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της στειρότητας με τη χρήση μεθόδων τεχνητής αναπαραγωγής και ταυτόχρονα είμαστε σε θέση να επιλέξουμε το φύλο του παιδιού μας. Η πλήρης χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος αλλά και η υφιστάμενη απομόνωση και ο χαρακτηρισμός της λειτουργίας μερικών εκατοντάδων γονιδίων θα οδηγήσουν πιθανότατα στο εγγύς μέλλον στη θεραπεία πολλών ασθενειών. Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί και τρόφιμα υπόσχονται ότι θα επιλύσουν το πρόβλημα του υποσιτισμού, όμως ταυτόχρονα δημιουργούν τεράστια βιοηθικά προβλήματα. Παράλληλα, η πρόσφατη κλωνοποίηση ζωντανών οργανισμών μπορεί να επιλύσει και αυτή θέματα υποσιτισμού και επάρκειας οργάνων, όμως εγκυμονείται κίνδυνος δημιουργίας γενεών πανομοιοτύπων οργανισμών προς εκμετάλλευση και ταυτόχρονα αναδεικνύει επικίνδυνες απόψεις περί δημιουργίας μιας "αρίας φυλής".

Πού βαδίζουμε, άραγε; Για χάρη ποιας προόδου και μελλοντικής ευδαιμονίας η επιστημονική κοινότητα αλλά και ολόκληρη η ανθρωπότητα πρέπει, αλόγιστα, να συνεχίσει αυτό τον δρόμο;

Το μείζον ερώτημα της ανθρωπότητας και η διαχρονική αγωνία της είναι να εξηγηθεί ο σκοπός και το νόημα της ζωής και του θανάτου. Εάν προσεγγίσουμε κάποτε την αλήθεια αναφορικά με αυτά τα θεμελιακά ερωτήματα, ίσως μπορέσουμε τότε να επαναπροσδιορίσουμε τις αξίες μας και τους τρόπους επίτευξής των. (...) Αποτελεί κανόνα της φύσης, κανόνα της βιολογίας, να υπάρχει και "θεϊκά" να μη διαταράσσεται η θεμελιώδης ακολουθία: γένεση, ζωή, αναπαραγωγή, θάνατος. Με βάση τα προαναφερόμενα, εάν οι άνθρωποι ήταν αθάνατοι ή γενικότερα κάποια μορφή ζωής ήταν αθάνατη, το οξύμωρο συμπέρασμα είναι ότι: το συγκεκριμένο είδος ζωής θα εξέλιπε μέσα σε λίγες σχετικά γενεές, διότι το περιβάλλον θα άλλαζε και δεν θα μπορούσαν αυτοί οι ζωντανοί οργανισμοί που το απαρτίζουν να αλλάξουν, ώστε να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. (...)

Μέχρις ότου απαντηθούν, εάν ποτέ, τέτοιου είδους φιλοσοφικά ερωτήματα, η δυνατότητα επίτευξης αθανασίας φαίνεται να βρίσκεται εκτός των γνωστών βιολογικών νόμων της φύσης. Αντίθετα, είναι προτιμότερο να βρεθούν εκείνοι οι τρόποι, ώστε να μετατραπεί το "ζην" σε "ευ ζην". Δηλαδή να προσδιοριστούν και να εφαρμοστούν εκείνα τα τεχνολογικά επιτεύγματα, τα οποία θα έχουν αποτέλεσμα οι άνθρωποι να γεννιούνται, να ζουν και να γερνούν με υγεία.

Είναι βέβαιο πως η Μοριακή Βιολογία και η Γενετική έχουν ανοίξει νέους ορίζοντες στη μελέτη και κατανόηση της λειτουργίας του ανθρώπινου οργανισμού. Αυτό το ταξίδι, το οποίο ξεκίνησε πριν από λίγα σχετικά χρόνια στον άγνωστο και μαγευτικό κόσμο των βιολογικών νοημάτων της ζωής, δεν είναι ούτε εύκολο ούτε γρήγορο. Οι ταξιδιώτες πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με υπομονή, με περίσσεια γνώση, με αμφισβήτηση, αλλά προπαντός με ηθική δεοντολογία. Σε κάθε περίπτωση, η Πολιτεία πρέπει να κρίνει και να αξιολογεί τους καρπούς και τις εμπειρίες τέτοιων εγχειρημάτων. Υπάρχουν άραγε γονίδια αθανασίας; Θα διαλευκανθούν πλήρως οι μοριακοί μηχανισμοί που διέπουν τη ζωή και τον θάνατο; Θα αποδεχθεί, ηθικά, η ανθρωπότητα σε μια τέτοια περίπτωση να παρέμβει; Αποτελεί προσωπική εκτίμηση ότι είναι προτιμότερο να στοχεύεται η ανεύρεση τρόπων βελτίωσης της ποιότητας της καθημερινής ζωής παρά τα επικίνδυνα ταξίδια με γνώμονα την ανθρώπινη ματαιοδοξία. Άλλωστε, όπως και ο ποιητής έχει δηλώσει:

... ηδονικά παντοτινά ζητάμε, μάταια πάντα...

(Διασκευή άρθρου του Στάθη Γκόνου από τον ημερήσιο τύπο)

Α.      Για τις ανάγκες μιας συζήτησης που πρόκειται να γίνει στην τάξη σας με θέμα την εξέλιξη της Γενετικής, μελετήσατε το παραπάνω κείμενο. Να γράψετε μια περίληψη του κειμένου αυτού με την οποία θα ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για το περιεχόμενό του. (100-120 λέξεις)

Μονάδες 25

Β1.    Να αναπτύξετε σε 70-80 λέξεις το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: "εγκυμονείται κίνδυνος δημιουργίας γενεών πανομοιοτύπων οργανισμών προς εκμετάλλευση".  

Μονάδες 10

Β2.    Με ποια συλλογιστική πορεία (επαγωγική-παραγωγική) αναπτύσσει τη σκέψη του ο συγγραφέας στην πρώτη παράγραφο του κειμένου;  Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Μονάδες 5

Β3.    Σε ένα κείμενο επιστημονικού λόγου συναντάμε συχνά ένα ειδικό λεξιλόγιο, δηλαδή τους ειδικούς όρους που χρησιμοποιούνται σε μια συγκεκριμένη επιστήμη. Να γράψετε πέντε από αυτούς τους όρους που περιέχονται στο κείμενο αυτό.

Μονάδες 5

Β4.    Ποιες είναι οι εκφράσεις του μεταφορικού και εικονοπλαστικού λόγου που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην τελευταία παράγραφο του κειμένου και ποια συναισθήματα προκαλούν στον αναγνώστη;

Μονάδες 5

Γ.    Πληροφορηθήκατε από τον ημερήσιο τύπο ότι σε ερευνητικό κέντρο πρόκειται να γίνουν πρωτοποριακά πειράματα Γενετικής και προβληματιστήκατε για τη χρήση των αποτελεσμάτων τους. Να γράψετε ένα άρθρο για το περιοδικό του σχολείου σας, στο οποίο να εκφράσετε τις ανησυχίες σας για ενδεχόμενη κακή εφαρμογή της γνώσης και να τονίσετε με επιχειρήματα ότι είναι αναγκαίο η επιστήμη να βρίσκεται διαρκώς στην υπηρεσία του ανθρώπου. (500-600 λέξεις)

Μονάδες 50